Πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης 22-23

Το μάθημα Πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης επεκτείνει τη γνώση που αποκόμισαν οι φοιτητές από το μάθημα ‘Ευρωπαϊκοί Θεσμοί και Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση’ (υποχρεωτικό Γ εξάμηνο), εστιάζοντας περισσότερο συστηματικά στις διαφορετικές πολιτικές στις οποίες συμμετέχει η ΕΕ. Η Ε.Ε. συμμετέχει με διαφοροποιημένους τρόπους σε μια σειρά από δημόσιες πολιτικές οι οποίες επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών της και τη λειτουργία των δημόσιων πολιτικών των κρατών μελών. Από την πιο εμφανή περιοχή πολιτικής όπως είναι η ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών στα πλαίσια της Κοινής Αγοράς έως τις λιγότερο εμφανείς όπως τον έλεγχο της ροής του χρήματος στις χώρες της Ευρωζώνης, η Ε.Ε. συμμετέχει στη διαμόρφωση και εφαρμογή ενός μεγάλου εύρους δημόσιων πολιτικών. Παρόλα αυτά, η εμπλοκή αυτή ποικίλει από πολιτική σε πολιτική ενώ από το βαθμό συμμετοχής της Ε.Ε. στην εκάστοτε πολιτική, εξαρτάται και ο βαθμός πολιτικής και οικονομικής ενοποίησης μεταξύ των κρατών μελών στο συγκεκριμένο πεδίο πολιτικής δράσης.

Το κεντρικό αναλυτικό πλαίσιο που πλαισιώνει το μάθημα είναι η κλασσική τυπολογία δημόσιων πολιτικών, την οποία πρώτος ανέπτυξε ο Lowi το 1972. Βάσει αυτής της τυπολογίας οι δημόσιες πολιτικές της ΕΕ διακρίνονται σε ρυθμιστικές, διανεμητικές και αναδιανεμητικές. Στο μάθημα επεκτείνουμε αυτή την τυπολογία με δύο επιπλέον κατηγορίες δημόσιων πολιτικών της ΕΕ, τις εσωτερικές και τις εξωτερικές. Στη βάση αυτού του αναλυτικού πλαισίου, το μάθημα κατηγοριοποιεί τις πολιτικές της ΕΕ και αναλύει τα βασικά συστατικά στοιχεία της κάθε πολιτικής αντίστοιχα. Αφού αναλυθούν τα βασικά στοιχεία κάθε μιας από αυτές τις δημόσιες πολιτικές, το μάθημα προχωρά στην αποτύπωση των βασικών χαρακτηριστικών των περισσότερο ανεπτυγμένων πολιτικά από αυτές. Για παράδειγμα, στις ρυθμιστικές πολιτικές αναλύονται μεταξύ άλλων η Κοινή Αγορά και η Πολιτική Ανταγωνισμού, στις διανεμητικές πολιτικές αναπτύσσονται τα θεσμικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ), στις αναδιανεμητικές η Πολιτική Συνοχής, στις εσωτερικές η μεταναστευτική πολιτική και στις εξωτερικές η Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ). Στη βάση αυτών των αναλύσεων το μάθημα συζητά και ειδικότερα ζητήματα που αφορούν την εμπλοκή της ΕΕ σε δημόσιες πολιτικές, όπως η κρίση της Ευρωζώνης, οι οικονομικές ασσυμετρίες ανάμεσα στα κράτη μέλη, το δημοκρατικό έλλειμα της ΕΕ κτλ.

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

Ελληνόγλωσση

Μαραβέγιας, Ν. (επιμ.) (2016) Ευρωπαϊκή Ένωση: Δημιουργία, εξέλιξη, προοπτικές. Αθήνα: Κριτική

Λιαργκόβας, Π. και Παπαγεωργίου, Χ (2021) Το Ευρωπαϊκό φαινόμενο. 3^η έκδοση. Θεσσαλονίκη: Τζιόλα

Glencross, Α. (μετάφραση-επιμέλεια Φραγκονικολόπουλος, Χ., Παπαναστασόπουλος, Ν.) (2015) Η Πολιτική της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης. Αθήνα: Σιδέρης

Αργείτης Γ. (2011) Οικονομική πολιτική σταθεροποίησης και αστάθεια στην ΟΝΕ. Αθήνα: Παπαζήση

Βαρουφάκης Γ. (2016) Η αρπαγή της Ευρώπης. Αθήνα: Παττάκη

Βαρουφάκης Γ. Galbraith, J. Holland St. (2014) Μια μετριοπαθής πρόταση για την επίλυση της κρίσης του ευρώ. Αθήνα: Ποταμός

Βασενχόφεν Λ. (2015) Χωρική διακυβέρνηση. Θεωρία, ευρωπαϊκή εμπειρία και η περίπτωση της Ελλάδας. Αθήνα: Κριτική

Βασιλοπούλου Σ. (2020) Ακροδεξιά κόμματα και ευρωσκεπτικισμός. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο

Κοππά Μ. (2017) Η Κοινή Πολιτική Άμυνας και Ασφάλειας. Αθήνα: Παττάκη

Κουτσιάρας Ν. (2013) Οι καιροί αλλάζουν- εμείς; Αθήνα: Παπαζήση

Μάρης Γ. (2020) Ο νομιζόμενος κόσμος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αθήνα: Προπομπός

Μπλαβούκος, Σ. κ.α. (επιμ.) (2019) Εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ. Αθήνα: Σιδέρης

Παπαδακη Ο. (2015) Ευρωπαϊκή πολιτική ολοκλήρωση και πολιτικές αλληλεγγύης. Αθήνα: Κριτική

Πατομάκι Χ. (2013) Η μεγάλη αποτυχία της ευρωζώνης: από την κρίση σε ένα παγκόσμιο new deal. Αθήνα: Μεταίχμιο

Σακελαρόπουλος Θ. (επιμ.) (2011) Η κοινωνική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αθήνα: Διόνικος

Ταμουραντζής Α. (2020) Οικοδομώντας μια ατελή νομισματική ένωση: οικονομικές και κοινωνικές ανισορροπίες και πολιτικές συγκρούσεις. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο

Τσούκαλης Λ. (2014) Η δυστυχής ένωση. Αθήνα: Πατάκη

Τσούκαλης Λ. (2016) Υπεράσπιση της Ευρώπης. Αθήνα: Παπαδόπουλος

Φούσκας Β. (2015) Ελλάδα, παγκοσμιοποίηση και Ευρωπαϊκή Ένωση. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο

Χατζησταύρου, Φ. (2018) Ποιος κυβερνά την Ευρώπη; Οι δομές εξουσίας μετά την οικονομική κρίση. Θεσσαλονίκη: Τζιόλα

Χατζησταύρου, Φ. (2021) Ανταγωνισμός συμφερόντων στην πολιτική. Στρατηγικές ιδιωτικής επιρροής, lobbying και δημόσιο συμφέρον. Θεσσαλονίκη: Τζιόλα

Χρυσομάλλης Μ. (2018) Ευρωπαϊκή οικονομική διακυβέρνηση: οικοδόμηση, εμβάθυνση, ζητήματα δημοκρατίας και κράτους δικαίου. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη

Baldwin R. (2018) (επιμέλεια Καρφάκης Κ.) Τα Οικονομικά της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης. Θεσσαλονίκη: Τζιόλα

Beck U. (2013) Από τον Μακιαβέλλι στην Μερκιαβέλλι. Η γερμανική Ευρώπη και οι στρατηγικές εξουσίας της κρίσης. Αθήνα: Παττάκη

Blyth M. 2014. Λιτότητα: η ιστορία μιας επικίνδυνης ιδέας. Αθήνα: Pandora Books.

Eichengreen B. (2013) Η Ευρωπαϊκή οικονομία μετά το 1945. Αθήνα: Αλεξάνδρεια

Hix S. (2009) Το πολιτικό σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αθήνα: Μεταίχμιο.

Nuggent Ν. (2012) Πολιτική και διακυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση: ιστορία, θεσμοί, πολιτικές. 3^η έκδοση. Αθήνα: Σαββάλας.

Lowi, Th. (1972) Four systems of policy, politics and choice. Public Administration Review 32(4): 314-325

Stiglitz J. (2016) Ευρώ: πώς ένα κοινό νόμισμα απειλεί το μέλλον της Ευρώπης. Αθήνα: Παπαδόπουλος

Αγγλόγλωσση:

Buananno, L. and Nuggent, N. (2013) Policies and Policies Processes of the European Union. London: Palgrave

Coman, R. et.al. (eds.) (2020) Governance and Politics in the post-crisis European Union. Cambridge: Cambridge University Press

Kenealy, D. et.al (2018) The European Union. How does it work? Oxford: Oxford University Press.

Nuggent, N. (2017) The Government and Politics of the European Union. London: Palgrave Macmillan. 7^th edition