ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΚΑΝΟΝΑ

Σκοπός ενότητας: να μπορούν οι ίδιοι οι φοιτητές, χρησιμοποιώντας τις αρχές της κριτικής κειμένου, να προβούν σε κριτική έκδοση ενός κανόνα του Κοσμά.

Στόχοι γνώσεων: μετά το τέλος της ενότητας οι φοιτητές θα είναι ικανοί:

  • Να διαβάζουν μεσαιωνικά χειρόγραφα εξασκώντας τις γνώσεις από την Παλαιογραφία.
  • Να αποτυπώνουν το κείμενο όπως αρχικά το διαβάζουν.
  • Να αντιλαμβάνονται και να κατηγοριοποιούν τα πιο συνηθισμένα λάθη.
  • Να χωρίζουν σε στίχους τις ωδές με βάση τον ειρμό της κάθε ωδής.
  • Να προβαίνουν σε επιλογές της σωστής γραφής στηριζόμενοι σε απτά επιχειρήματα (μέτρο, ορθογραφία, γραμματική, συντακτικό, λεξιλόγιο κ.α.).
  • Να χρησιμοποιούν τα κατάλληλα λεξικά για την επεξεργασία του κειμένου και να εξασκηθούν στη χρήση της ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων Thesaurus Linguae Graecae (TLG).
  • Να συντάσσουν σωστά το κριτικό υπόμνημα και το υπόμνημα πηγών.

Λέξεις–κλειδιά: Παλαιογραφία, κατάλογοι χειρογράφων, λεξικό Δημητράκου, λεξικό Lampe, LBG, LSJ, κριτικές εκδόσεις Παλαιάς και Καινής Διαθήκης (ΝΤ και Septuaginta), λεξικό Ευστρατιάδη, TLG.

Περιγραφή: μικρή ιστορική επισκόπηση της ιστορίας της γραφής και της εξέλιξης του βιβλίου. Τονισμός της πολιτιστικής αξίας των μεσαιωνικών χειρογράφων. Τρόπος αναζήτησης χειρογράφων από τους αντίστοιχους καταλόγους. Προσπάθεια ανάγνωσης των δοθέντων κειμένων (2 χειρόγραφα) . Καταγραφή των κειμένων. Εντοπισμός προφανών λαθών. Χωρισμός των ωδών σε στίχους με βάση τον ειρμό της κάθε ωδής. Συζήτηση διαφορετικών γραφών. Αποκατάσταση κειμένου. Τονισμός του ρόλου των λεξικών. Σύνταξη του κριτικού υπομνήματος. Χρήση του TLG για τη σύνταξη του υπομνήματος πηγών.

Εκπαιδευτικές τεχνικές: ανάκληση προηγούμενης γνώσης, εισήγηση με διάλογο, χωρισμός σε ομάδες και ομαδοσυνεργατική προσέγγιση, διανομή των κειμένων σε φωτοτυπίες, χρήση του πίνακα, προετοιμασία της παρουσίασης της κάθε ομάδας. Επίσκεψη στο σπουδαστήριο της σχολής και επίδειξη της χρήσης των λεξικών. Εισήγηση και ξενάγηση στο TLG.

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

El. Mioni, Εισαγωγή στην Ελληνική Παλαιογραφία, MIET, Αθήνα 1985.

Δ. Δημητράκου, Μέγα Λεξικὸν ὅλης τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης, τόμ. 1-12, Ἀθῆναι 1953.

Σ. Εὐστρατιάδου, Λεξικὸν τῆς Καινῆς Διαθήκης, Ἀθῆνα 2001.

W. H. Lampe, A Patristic Greek Lexicon, Oxford 1961-1968.

Lexicon zur Byzantinischen Gräzität, erstellt von E. Trapp [et al.] I. A-K, Wien 2001 5. Fasz. (λ-παλιάνθρωπος), Wien 2005 6. Fasz. (παλιγγενεσία- προσπελαγίζω), Wien 2007 7. Fasz. (προσπέλασις-ταχιρευτικός), Wien 2011.

G. Liddell — R. Scott — H. Stuart Jones — R. McKenzie, A Greek – English Lexicon, Oxford 91940. Revised Supplement, ed. by P. G. W. Glare with the assistance of A. A. Thomson, Oxford 1996.

Nestle — B. Aland, Novum Testamentum Graecae, Deutsche Bibel­gesell­schaft, Stuttgart 271993.

Rahlfs, Septuaginta, Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2006.