Παρουσίαση/Προβολή
ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ και ΤΕΧΝΗΣ ΙΙΙ - Ενότητα Αρχιτεκτονικής (Δύση: 9ος-19ος αι.)
(TMD249) - Αναστασία Καπανδρίτη, επ. καθηγήτρια
Περιγραφή Μαθήματος
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
To μάθημα Ιστορίας Αρχιτεκτονικής ΙΙΙ αναφέρεται στις μεταμορφώσεις του κτισμένου περιβάλλοντος από τον Μεσαίωνα έως τις αρχές του 20ου αι., όπως πραγματοποιήθηκαν σε σχέση με το γενικότερο πολιτιστικό και κοινωνικό πλαίσιο.
Με αναφορές σε αντιπροσωπευτικά έργα κάθε περιόδου ή ρεύματος, εξετάζονται: η διαμόρφωση των αρχιτεκτονικών ρυθμών, οι κύριες αιτίες δημιουργίας τους, οι βασικές θεωρητικές θέσεις και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Επίσης αναλύονται ζητήματα σχετικά με την οργάνωση του χώρου, τα υλικά και τις τεχνικές δόμησης, τη διακόσμηση των κτιρίων, τους διάφορους τύπους κτισμάτων συναρτήσει της λειτουργίας τους στο δημόσιο και ιδιωτικό βίο κ.λπ.
Στόχος του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών με βασικούς όρους και έννοιες της αρχιτεκτονικής, η ανάλυση της λειτουργίας, μορφολογίας και κατασκευής των διαφόρων τύπων οικοδομημάτων ανά περιόδους και κυρίως η παρουσίαση της εξελικτικής πορείας της αρχιτεκτονικής δημιουργίας και σκέψης.
Συγκεκριμένα, εξετάζονται οι παρακάτω θεματικές:
1η ΕΝΟΤΗΤΑ: Η αρχιτεκτονική του ύστερου Μεσαίωνα, των νέων και νεότερων χρόνων στη Δύση
-Καρολίγγεια, Ρωμανική, Γοτθική αρχιτεκτονική-Αναγέννηση: Η γέννηση της Αναγέννησης στην Φλωρεντία (F. Brunelleschi, L. B. Alberti,)
-Ώριμη Αναγέννηση στη Ρώμη (D. Bramante, Michelangelo, Α. Da Sangallo). Η Αναγέννηση έξω από την Ιταλία.-Μανιερισμός (G. Romano, G. Vasari, B. Ammanati, J. Sansovino). A. Palladio.
-Μπαρόκ
-Ροκοκό – Ρομαντισμός
-18ος, 19ος αι.: Κλασικισμός - Παλλαδιανή αναβίωση
-Το Υψηλό, το Γραφικό (Picturesque), και ο Συνειρμισμός. Ρομαντικοί κήποι.
-Δομικός Νεοκλασικισμός. Επαναστατικός Νεοκλασικισμός.
-Ιστορισμός – Εκλεκτικισμός.
2η ΕΝΟΤΗΤΑ: Η αρχιτεκτονική μετά τη βιομηχανική επανάσταση
-Κατασκευές Υψηλής Τεχνολογίας: Γέφυρες, Διεθνείς Εκθέσεις κ.λπ.
-Γοτθική αναβίωση – Viollet-le-Duc.
-Η γέννηση της μοντέρνας αρχιτεκτονικής, 20ος αιώνας.
-Κίνημα Arts & Crafts στην Αγγλία (W. Morris, Voysey).
-Richardson και Σχολή του Σικάγου (L. H. Sullivan, W. Jenney, H. Richardson, D. Burnham, J. Root).
-Σχολή Prairie: Η πρώιμη περίοδος του Frank Lloyd Wright
-Art Nouveau, Art Deco (V. Horta, H. Guimard, H. Berlage, A. Gaudi)
-Mackintosh – Σχολή της Γλασκώβης
-Secession - Σχολή της Βιέννης (J. Olbrich, J. Hoffmann, O. Wagner)
-Loos
-Γερμανικός Εργασιακός Σύνδεσμος («Deutsche Werkbund»/ H. Muthesius, P. Behrens, W. Gropius - Fagus Factory).
-Νεοκλασική αρχιτεκτονική στην Ελλάδα - 19ος αι.: Ναύπλιο, Αθήνα – Τα πρώτα πολεοδομικά σχέδια.
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΦΟΙΤΗΤΩΝ
1. Γραπτή εξέταση, (60/100), διάρκειας 1-2 ωρών, στο τέλος κάθε εξαμήνου, χωρίς βιβλία και σημειώσεις. Περιλαμβάνει ερωτήσεις με το σύστημα των πολλαπλών απαντήσεων, στη βάση εικόνων, αντιστοίχισης κ.λπ.
Κατά την εξέταση διερευνάται η απόκτηση και η κατανόηση των γνώσεων. Για το λόγο αυτό η παρακολούθηση του μαθήματος, αν και δεν είναι υποχρεωτική, κρίνεται απαραίτητη.
2. Εκπόνηση υποχρεωτικής κατ’ επιλογή γραπτής εργασίας (35/100 για την ενότητα της αρχιτεκτονικής), η οποία παραδίνεται στην πλατφόρμα του e-class, σε ψηφιακή μορφή, στο τέλος του κάθε εξαμήνου, μαζί με τη γραπτή εξέταση. Η εργασία είναι 1 έως 2 ατόμων, με καθοδήγηση από τους διδάσκοντες. Για την επιλογή θέματος διατίθεται από τους διδάσκοντες λίστα θεμάτων, αναρτημένη στο e-class και εναλλακτικά δίνεται η δυνατότητα στους φοιτητές να προτείνουν θέμα, με βάση τα ειδικά τους ενδιαφέροντα, σε συνεννόηση με τους διδάσκοντες.
3. Συστηματική παρακολούθηση – Συμμετοχή σε παρουσιάσεις θεμάτων (5/100).
Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης η γραπτή εξέταση γίνεται μέσω της πλατφόρμας e-class, η προφορική εξέταση μέσω τηλεδιάσκεψης στην πλατφόρμα Skype for Business και η παράδοση εργασιών μέσω των πανεπιστημιακών email. Δίνονται σαφείς οδηγίες στους φοιτητές μέσω ανακοίνωσης που αναρτάται στο e-class.
ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Με την παρακολούθηση του μαθήματος και μέσα από τη συγκριτική προσέγγιση των αρχιτεκτονικών φαινομένων, οι φοιτητές:
- αποκτούν βασικές γνώσεις και μια ευρύτερη εικόνα του αρχιτεκτονικού γίγνεσθαι και της αρχιτεκτονικής σκέψης στη Δύση, με μια συνεχή χρονική ροή από τον 9ος έως τον 19ο αι., συσχετισμένα με το ιστορικό -κοινωνικό -οικονομικό πλαίσιο κάθε εποχής.
- γνωρίζουν τα σημαντικά αρχιτεκτονικά έργα - σταθμούς και τους δημιουργούς τους στην εξελικτική πορεία της αρχιτεκτονικής και εξοικειώνονται με τα γενικά και ειδικά χαρακτηριστικά των ρευμάτων, των σχολών και των δημιουργών.
- εξοικειώνονται με βασικούς όρους και έννοιες της αρχιτεκτονικής, την ανάλυση της λειτουργίας, μορφολογίας και κατασκευής των κτισμάτων και τους διάφορους τύπους κτισμάτων ανά περιόδους.
- κατανοούν θεμελιώδεις και διαχρονικές αρχές της αρχιτεκτονικής δημιουργίας που μπορούν να συμβάλουν στην επίλυση σύγχρονων αρχιτεκτονικών προβλημάτων.
- αποκτούν βασικά μεθοδολογικά εργαλεία στο πεδίο της τεκμηρίωσης, ανάλυσης και αποκατάστασης της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.
- κατακτούν κρίσιμες συνιστώσες μιας ευρύτερης παιδείας για έναν αρχιτέκτονα, όπως: κριτική προσέγγιση της ιστορικής μνήμης, σεβασμό στην αρχιτεκτονική κληρονομιά, αναγνώριση των ιστορικών και αισθητικών αξιών ενός ιστορικού κτιρίου – μνημείου.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
- Μπούρας Χ., Ιστορία της Αρχιτεκτονικής, τ. 2, Αθήνα: Εκδοτικός οίκος ΜΕΛΙΣΣΑ, 2001 - Κωδικός Βιβλίου στον «ΕΥΔΟΞΟ»: 9602040238.
- Φυρνώ- Τζόρνταν Ρόμπερτ, Ιστορία της Αρχιτεκτονικής, Αθήνα: Υποδομή, 1981 - Κωδικός Βιβλίου στον «ΕΥΔΟΞΟ»: 39353.
- Watkin D., Ιστορία της Δυτικής Αρχιτεκτονικής, Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, 2009 – Κωδικός Βιβλίου στον «ΕΥΔΟΞΟ»: 32998868.
- Βαλκανική παραδοσιακή αρχιτεκτονική, Αθήνα: Εκδοτικός οίκος ΜΕΛΙΣΣΑ, 1993 – Κωδικός Βιβλίου στον «ΕΥΔΟΞΟ»:
- Παπαιωάννου Κ., Το ελληνικό παραδοσιακό σπίτι, Αθήνα: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις ΕΜΠ, 2012 - Κωδικός Βιβλίου στον «ΕΥΔΟΞΟ»:
- Ποταμιάνος Ι., Ιστορία Αρχιτεκτονικής του 20ου αιώνα, Αθήνα: Αντιύλη, 2014 – Κωδικός Βιβλίου στον «ΕΥΔΟΞΟ»: 41963198.
- Χαραλαμπίδης Α., Μπαρόκ. Αρχιτεκτονική Γλυπτική Ζωγραφική, Θεσσαλονίκη: University Studio Press, 2017 – Κωδικός Βιβλίου στον «ΕΥΔΟΞΟ»:
Ημερομηνία δημιουργίας
Τρίτη 18 Φεβρουαρίου 2020
-
Περίγραμμα
Επιπρόσθετη βιβλιογραφία:
Νεοκλασικισμός στην Ελλάδα:
1. ΑΘΗΝΑΙ (εκδ. επιτρ.: Χ. Μπούρας, Μ. Σακελλαρίου, Κ. Στάϊκος, Ε. Τουλούπα), Αθήνα 2000
2. Αθηναϊκός Κλασικισμός (συλλογικό έργο), Δήμος Αθηναίων, (εκδ.) Πνευματικό Κέντρο, 1996
3. Γατοπούλου Ευγενία, Πάτρα. Παλαιά σπίτια, κτίσματα και μνημεία, Αθήνα, (εκδ.) Εστία, 2004
4. Δημακόπουλος Ιορδάνης, Ανθολογία ελληνικής αρχιτεκτονικής, Η κατοικία στην Ελλάδα από το 15° στον 20°
αιώνα, (εκδ.) Υπουργείο Πολιτισμού και Επιστημών, Αθήνα 1981
5. Ελληνική παραδοσιακή αρχιτεκτονική, συλλογικό έργο, (εκδ.) Μέλισσα, Αθήνα
6. ΄Ερνστ Τσίλλερ 1837-1923. Η τέχνη του κλασικού. Κείμενα: Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη. Πρόλογος: Διονύσης
Ζήβας. Φωτογραφίες: Γιώργης Γερόλυμπος, Αθήνα, (εκδ.) Μέλισσα, 2006
7. Η νεοκλασσική Αθήνα του Παύλου Μυλωνά [κατάλογος έκθεσης], (εκδ.) Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα 2000
8. Θανόπουλος Νικόλαος, Τα Αθηναϊκά μνημειακά κτήρια του 19ου αι. και των αρχών του 20ου αι. με διερεύνηση της
κατασκευαστικής και στατικής μεθοδολογίας, τ.Α΄- Β΄, Αθήνα 2007
9. Θεσσαλονίκη: Η Θεσσαλονίκη μέσα από τον φακό του Αριστοτέλη Ζάχου, 1912-1917. (εκδ.) Μουσείο Μπενάκη,
Αρχείο Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής, Ελληνικό Λογοτεχνικό & Ιστορικό Αρχείο, Ίδρυμα Παναγιώτη & Έφης Μιχελή
10. Καραμάνου Α., Μουσείο Ασιατικής Τέχνης στην Κέρκυρα, Αθήνα, (εκδ.) ΤΑΠΑ, 2005
11. Καρούζου Σεμνής, Το Ναύπλιο, (εκδ.) Εμπορικής Τραπέζης της Ελλάδος, 1979
12. Κολώνας Βασίλης, Έλληνες αρχιτέκτονες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, 19ος-20ος αι. Αθήνα, (εκδ.) Ολκός, 2005
13. Κυριάκη Σίσσυ, Η ΄Επαυλη Mon Repos στην Κέρκυρα, Αθήνα (εκδ.) Υπουργείο Πολιτισμού, ΤΑΠΑ, 2006
14. Κωνσταντινίδης Άρης, Τα παλιά αθηναϊκά σπίτια, Αθήνα, (εκδ.) Πολύτυπο, 1983
15. Λέφας Παύλος, Αθήνα, μια πρωτεύουσα της Ευρώπης, Αθήνα, Δωδώνη 1985
16. Μπίρης Κώστας, Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20ον αιώνα, Αθήνα 1966
17. Μπίρης Μάνος, Αθηναϊκή Αρχιτεκτονική 1875-1925, εκδ. Μέλισσα, 200318.
18. Μπίρης Μάνος – Καρδαμίτσα-Αδάμη Μάρω, Νεοκλασική Αρχιτεκτονική στην Ελλάδα, Αθήνα, εκδ. Μέλισσα,
2001
19. Πανελλήνιο Αρχιτεκτονικό Συνέδριο – Νεοκλασική Πόλη και Αρχιτεκτονική, Θεσσαλονίκη 2-4/12/1983, ΑΠΘ,
Σπουδαστήριο Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής
20. Παπαγεωργίου-Βενετάς, Αλέξανδρος, Ο κήπος της Αμαλίας. Σχεδιασμός, ίδρυση και εξέλιξη του Εθνικού Κήπου
της Αθήνας. Συμβολή στην αθηναϊκή ιστοριογραφία, Αθήνα: Ίκαρος, 2008
21. Παπαγεωργίου-Βενετάς, Αλέξανδρος, Αθήνα: ΄Ενα όραμα του Κλασικισμού. Μετάφραση: Παναγιώτα Σιετή,
Αθήνα, (εκδ.) ΚΑΠΟΝ, 2001
22. Πουλημένος Γρ., Η ελλαδική ναοδομία στην περίοδο του νεοκλασσικισμού (1830-1912), Αθήνα 1997
23. Σκαρπιά-Χόϊπελ Ξ., Η μορφολογία του γερμανικού κλασικισμού και η δημιουργική αφομοίωσή τουαπό την
ελληνική αρχιτεκτονική, Θεσσαλονίκη 1976
24. Σκοπελίτης, Σ. Β., Αρχοντικά της Λέσβου: Τοιχογραφίες, Αθήνα, (εκδ.) Ι. Ζαχαρόπουλος, 1977
25. Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδος (εκδ.), Πρώτοι Έλληνες τεχνικοί επιστήμονες περιόδουαπελευθέρωσης,
Αθήνα 1976
26. Το κτήριο της Βουλής των Ελλήνων. Συλλογικό έργο. Επιμέλεια: Μάρω Καρδαμίτση, Αθήνα, εκδ. Ίδρυμα της
Βουλής των Ελλήνων, 2009
27. Τραυλός Ι., Νεοκλασσική αρχιτεκτονική στην Ελλάδα, έκδ. Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος, Αθήνα 1967
28. Τραυλός Ι., Πολεοδομική εξέλιξις των Αθηνών, Αθήνα 1980
29. Τραυλός Ι. – Κόκκου Α., Ερμούπολη, Αθήνα 1980
30. Υπουργείο Πολιτισμού (έκδ.), Αθήνα ευρωπαϊκή υπόθεση [κατάλογος έκθεσης], Τσιώμης Γ. (επιστ. υπεύθ.),
Αθήνα Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, 1985.
31. Υπουργείο Πολιτισμού (έκδ.), Η Αθήνα στον 20ο αιώνα [κατάλογος έκθεσης], Τσιώμης Γ. (επιστ. υπεύθ.), Αθήνα
Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, 1985.
32. Φιλιππίδης Δ., Νεοκλασική αρχιτεκτονική, Αθήνα 1984.
33. Χρήστου Χρύσανθος, Ο μύθος του Προμηθέα και ο ζωγραφικός διάκοσμος της Ακαδημίας Αθηνών, Αθήνα, εκδ.
Ακαδημία Αθηνών, 2003.
34. Cooper Frederick A., Σπίτια του Μορέα, Athens: MELISSA, 2004.
35. Middleton Robin and Watkin David, Neoclassical and 19th century architecture, εκδ. Abrams. NY, 1980
36. Russack Hans Hermann, Αρχιτέκτονες της νεοκλασικής Αθήνας, μτφρ. Κ. Σαρρόπουλος, Αθήνα 1992