Παρουσίαση/Προβολή

(OKA120) -  Καθηγητής Νικόλαος Κουλούρης. Επίκουρη Καθηγήτρια Μαργαρίτα Γασπαρινάτου

Περιγραφή Μαθήματος

Η Εγκληματολογία είναι η επιστήμη που εξετάζει την παραβίαση των κανόνων, τυπικών και άτυπων, τους λόγους (αίτια) και τους όρους παραβίασης των κανόνων αυτών και την αντίδραση της κοινωνίας. Είναι, δηλαδή, η επιστήμη που εξετάζει το έγκλημα ως ατομική ή συλλογική πράξη, ως ζήτημα διαπροσωπικών σχέσεων, ως κοινωνικό και πολιτικό πρόβλημα. Συγκεκριμένα, η Εγκληματολογία μέσα από την έρευνα και ανάλυση της κοινωνικής πραγματικότητας σε μικρο-, μεσο- και μακρο-επίπεδο εξετάζει τα αίτια και τις συνθήκες παραβίασης του νόμου, τους όρους τυποποίησης μιας πράξης ως ποινικού αδικήματος (νομικού εγκλήματος), την κοινωνική και ποινική κατασκευή του εγκλήματος και τις συνέπειές τους. Αντικείμενο του μαθήματος είναι η ανάπτυξη και κριτική ανάλυση των θεωρητικών παραδειγμάτων και τάσεων της Εγκληματολογίας, όπως εξελίχθηκαν από την εμφάνιση του κλάδου έως σήμερα, σε συνδυασμό αφενός με την εξέταση των κοινωνικο-πολιτικών επιρροών που δέχθηκαν οι θεωρίες και αφετέρου, σε συνάρτηση με τις συνέπειες που είχαν οι θεωρητικές προσεγγίσεις στην εφαρμογή μέτρων κατά του εγκλήματος. Το μάθημα αναπτύσσεται υπό την επιστημολογική οπτική της Κριτικής Εγκληματολογίας και εισάγει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες στα κεντρικά θεωρητικά ερωτήματα και στα βασικά κοινωνικά προβλήματα που οι διάφορες θεωρητικές Σχολές της Εγκληματολογίας επιδιώκουν να επιλύσουν και στις βασικές προτάσεις που διατυπώθηκαν διαχρονικά για την επίλυση ή διευθέτηση του εγκληματικού ζητήματος.

Ειδικότερα, εξετάζονται τα βασικά ζητήματα, τα προβλήματα που θέτουν και οι προτάσεις που προωθούν ως λύση στο εγκληματικό ζήτημα οι Θεωρητικές Σχολές της Εγκληματολογίας και τα επιμέρους θεωρητικά τους ρεύματα με βάση γενικότερα φιλοσοφικά και κοινωνιολογικά «παραδείγματα» (Κλασικισμός, Θετικισμός, Κριτική Θεωρία).

Οι φοιτητές/-ήτριες έρχονται σε πρώτη επαφή με το νόημα και το περιεχόμενο βασικών εννοιών, κοινωνικών σχέσεων και φαινομένων που αποτυπώνουν την πραγματικότητα και την ποινική αντιμετώπιση του εγκλήματος, όπως νομικό και πραγματικό έγκλημα, εγκληματοποίηση, εγκληματικότητα, επικινδυνότητα, δραματοποίηση του κακού, εγκληματική υποκουλτούρα, υπόγειες αξίες, κώδικας του δρόμου, ανομία, νεανική παραβατικότητα, πολιτική οικονομία του εγκλήματος, τετράγωνο του εγκλήματος, χημεία του εγκλήματος, ποινικό σύστημα και ιδεολογία της κοινωνικής άμυνας, υποτελής τάξη (underclass), ηθικοί πανικοί, φόβος του εγκλήματος, κοινωνία της αγοράς, κοινωνική βλάβη, καρναβάλι του εγκλήματος κ.λπ.

Προσεγγίζονται και αναλύονται κριτικά ολοκληρωμένες θεωρητικές προσλήψεις και ερευνητικά πορίσματα σε σχέση με το έγκλημα, οι οποίες και επηρέασαν καθοριστικά έως σήμερα και τις λαϊκές προσλήψεις για το έγκλημα και τον εγκληματία καθώς και το ποινικό δίκαιο και τις αντίστοιχες πολιτικές.

Ο ορθολογικός εγκληματίας και η ελεύθερη βούληση, ο εγκληματίας άνθρωπος και η προκαθορισμένη μοίρα του, το εγκληματικό περιβάλλον, η κοινωνική αλληλεπίδραση και η κοινωνική κατασκευή του εγκλήματος, η πολιτική οικονομία του εγκλήματος και η κριτική του ποινικού δικαίου και των σχέσεων εξουσίας, η κατάρρευση των μεγάλων προσδοκιών για την εξάλειψη του εγκλήματος, οι νεοσυντηρητικές τάσεις και η ριζοσπαστική και κριτική προσέγγιση, οι ρεαλισμοί στην προσέγγιση του εγκλήματος αποτελούν τις κύριες ενότητες στις οποίες διαρθρώνεται το μάθημα:

Στην πρώτη οι διδασκόμενοι εισάγονται στα βασικά ζητήματα, τις έννοιες και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει – εξετάζει η Εγκληματολογία.

Στη δεύτερη εξετάζεται η θεωρητική παράδοση της Εγκληματολογίας κατά τη νεωτερικότητα με άξονα την αντίληψη ότι το έγκλημα μπορεί να εξαλειφθεί: διδάσκονται οι Μεγάλες Θεωρίες για το Έγκλημα, αυτές δηλαδή που συνέδεαν το έγκλημα με γενικότερα ζητήματα και επιπλέον διαπνέονταν από την πεποίθηση ότι το έγκλημα μπορεί να εξαλειφθεί.

Στην τρίτη ενότητα εξετάζεται η ρεαλιστική και η διαχειριστική προσέγγιση για το έγκλημα ως μετεξελίξεις μεγάλων θεωρητικών παραδειγμάτων του παρελθόντος και επίσης τα νέα θεωρητικά ρεύματα στην Εγκληματολογία.

Ημερομηνία δημιουργίας

Τρίτη 26 Νοεμβρίου 2019