Παρουσίαση/Προβολή

Περιεχόμενο μαθήματος (Syllabus)

Διάγραμμα Ύλης και Μαθημάτων

Χειμερινό Εξάμηνο 2025-2026

Μαθησιακοί στόχοι

Στόχος του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με έναν από τους σημαντικότερους πεζογράφους της Κλασσικής Λατινικής Γραμματείας, τον Κικέρωνα, και ειδικότερα με την πολιτική φιλοσοφία του όπως αυτή διατυπώνεται στον διάλογο De re publica. Η σύνδεση της φιλοσοφίας του Κικέρωνα με τις φιλοσοφικές απόψεις των Ελλήνων διανοητών, αλλά και η όποια δομική και ειδολογική σχέση μεταξύ του συγκεκριμένου διαλόγου και της Πολιτείας του Πλάτωνα, διαφωτίζει την επιρροή που είχε η ελληνική λογοτεχνική και φιλοσοφική παραγωγή στη ρωμαϊκή της περιόδου της Ύστερης Δημοκρατίας. Η εξέταση και λεπτομερής ανάλυση (γλωσσική, υφολογική, δομική, ιδεολογική) επιλεγμένων τμημάτων του διαλόγου καλύπτει πολλές και ποικίλες πτυχές γνώσης της Ρώμης από τις απαρχές της μέχρι και την Ύστερη Δημοκρατία (πολιτική και πολιτειακή οργάνωση και δομή, ιστορία, μεταφυσική φιλοσοφία) και στοχεύει στο να παράσχει στους/στις φοιτητές/τριες τις γνώσεις και τις δεξιότητες για την επιστημονική και φιλολογική προσέγγιση ανάλογων κειμένων.

Αναλυτικότερα, με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/τριες θα πρέπει να είναι σε θέση:

• Να γνωρίζουν και να χρησιμοποιούν βασικά εγχειρίδια για τη μελέτη του λατινικού πεζού λόγου (γραμματολογίες, κριτικές και ερμηνευτικές εκδόσεις, γραμματικές, συντακτικά [σε συμβατική ή ηλεκτρονική μορφή])
• Να γνωρίζουν και να περιγράφουν τους βασικούς όρους και έννοιες που χρησιμοποιούνται για την περιγραφή της μορφής, της δομής, του ύφους και του περιεχομένου του λατινικού πεζού λόγου και της ανάλυσής του στο πλαίσιο της σύγχρονης φιλολογικής επιστήμης
• Να αναγνωρίζουν, να αναλύουν και να περιγράφουν τις βασικές γραμματικοσυντακτικές δομές του λατινικού πεζού λόγου
• Να κατανοούν τη σημασία του βασικού λεξιλογίου της Ρωμαϊκής/Λατινικής Γραμματείας
• Να κατανοούν και να αποδίδουν σε σωστά Νέα Ελληνικά άγνωστα κείμενα του λατινικού πεζού λόγου
• Να κατανοούν την οργάνωση και εξέλιξη της πολιτικής και πολιτειακής ζωής της Ρώμης από τις απαρχές της μέχρι την περίοδο της Ύστερης Δημοκρατίας, καθώς και της φιλοσοφικής σκέψης που αναπτύχθηκε γύρω από αυτή, με μία σημαντική επίδραση από την αντίστοιχη ελληνική
• Να κατανοούν την εξέλιξη του συγκεκριμένου λογοτεχνικού είδους και τη συμβολή του στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας σύγχρονης λογοτεχνίας, στο πλαίσιο της πρόσληψης του είδους.

Βιβλιογραφία

• Bréguet, E. (1980) Cicéron: La République, τ.1-L.I, τ.2-L.II-VI, Paris.
• Büchner, K. (1984) Tullius Cicero: De re publica, Kommentar, Heidelberg.
• Zetzel, J. E. G. (1995) Cicero: De re publica: Selections, Cambridge.
• Rudd, N. (1998) Cicero: The Republic and the Laws, translated by Niall Rudd. With an Introduction and Notes by Jonathan Powell and Niall Rudd, New York (ανατ. 2008).
• Zetzel, J. E. G. (1999) Cicero: On the Commonwealth and On the Laws, New York (ανατ. 2008).
• Powell, J. G. F. (2006) Tulli Ciceronis De re publica, De legibus, Cato Maior de senectute, Laelius de amicitia recognovit brevique adnotatione critica instruxit J. G. F. Powell, Oxonii
• Ντεληγιάννης Ι. (2015) Μ. Τύλλιου Κικέρωνα Περί Πολιτείας Βιβλία Έξι. Εισαγωγή – Κείμενο – Μετάφραση – Σχόλια, Αθήνα.
• Atkins, J. W. (2013) Cicero on politics and the limits of reason: The Republic and Laws, Cambridge – New York.
• Γρόλλιος, Κ. Χ. (1960) Κικέρων καὶ Πλατωνικὴ Ἠθική, Αθήνα.
• Hammer, D. (2014) Roman political thought: From Cicero to Augustine, Cambridge.
• Harte, V. – Lane, M. (2013) Politeia in Greek and Roman Philosophy, Cambridge – New York.
• Lacey, W. K. (1978) Cicero and the End of the Roman Republic, New York.
• Lintott, A. W. (1999) The Constitution of the Roman Republic, Oxford.
• Powell, J. G. F. – North, J. A. (2001) Cicero’s Republic, London.
• Radford, R. T. (2002) A Study in the Origins of Republican Philosophy, Amsterdam.
• Shackleton Bailey, D. R. (1971) Cicero, London.
• Sharples, R. W. (1985) «Plato’s Phaedrus-argument for immortality and Cicero’s Somnium Scipionis», LCM 10, 66-67.
• ------ (1986) «Cicero’s Republic and Greek Political Theory», Polis2, 30-50.
• Ταϊφάκος, Ι. Γ. (1995) Φαντασία πολιτείας ισονόμου. Μελετήματα στη διαλεκτική της ελληνορωμαϊκής πολιτικής σκέψης, Αθήνα.
• ------ (1996) Σύγκρισις Πολιτειών στο De re publica του Κικέρωνα. Η ρωμαϊκή εφαρμογή μίας ελληνικής μεθόδου, Αθήνα.
• Wiedemann, T. (1994) Cicero and the End of the Roman Republic, London.
• Wood, N. (1988) Cicero’s Social and Political Thought, Berkeley.
• Zarecki, J. (2014) Cicero’s ideal statesman in theory and practice, London-New York.

Προτεινόμενα συγγράμματα

1. • Βιβλίο [16157]: M. TULLI CICERONIS ORATIONES, ALBERTUS CURTIS CLARK Λεπτομέρειες
2. • Βιβλίο [43976]: Ο Αύγουστος και η δύναμη των εικόνων, Zanker Paul Λεπτομέρειες
3. • Βιβλίο [22766605]: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΡΩΜΑΪΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (ΣΕ ΕΝΑΝ ΤΟΜΟ), VON ALBRECHT MICHAEL Λεπτομέρειες
4. • Βιβλίο [41957167]: Η εποχή του Αυγούστου, Werner Eck, Επιστ. Επιμ.: Α. Μιχαλόπουλος Λεπτομέρειες
5. • Βιβλίο [59387676]: Τέσσερις λόγοι κατά Κατιλίνα-Οι λόγοι για τον Μάρκελο και τον Λιγάριο, Κικέρων Λεπτομέρειες
6. • Βιβλίο [86196619]: Σύγχρονο λατινοελληνικό λεξικό, Νικήτας Δημήτριος, Τρομάρας Λεωνίδας Λεπτομέρειες
7. • Βιβλίο [86198185]: ΚΙΚΕΡΩΝΟΣ ΛΟΓΟΣ ΥΠΕΡ ΤΟΥ ΤΙΤΟΥ ΑΝΝΙΟΥ ΜΙΛΩΝΑ, Ευάγγελος Καρακάσης, Θάλεια Παπαδοπούλου, Βασίλειος Παππάς Λεπτομέρειες
8. • Βιβλίο [102072251]: Μ. Τύλλιου Κικέρωνα. Λόγοι επ' Απονοστήσει Ευχαριστήριοι ενώπιον της Συγκλήτου & προς τους Ρωμαίους πολίτες, Ντεληγιάννης Ιωάννης Λεπτομέρειες
9. • Βιβλίο [102072246]: Μ. Τύλλιος Κικέρων. Περι Πολιτείας και Περί Νόμων, Ντεληγιάννης Ιωάννης Λεπτομέρειες
10. • Βιβλίο [50660321]: Μ.Τύλλιου Κικέρωνα Περί Πολιτείας Βιβλία Έξι. Εισαγωγή - Κέιμενο - Μετάφραση - Σχόλια, Ντεληγιάννης Ιωάννης Λεπτομέρειες
11. • Βιβλίο [68385994]: Μ.Τύλλιου Κικέρωνα Περί Νόμων Βιβλία Τρία, Ντεληγιάννης Ιωάννης Λεπτομέρειες

Μέθοδοι αξιολόγησης

Τελική γραπτή αξιολόγηση (100%)

• Μετάφραση κειμένου (30%)
• Ασκήσεις γραμματικής και συντακτικού επί του κειμένου (30%)
• Ερωτήσεις γραμματολογικές (εισαγωγής) και ερμηνευτικές (ΡΡΤ και  παραδόσεων) (40%)