Παρουσίαση/Προβολή

(55ΗΥΕ2) -  Αθηνά (Νάντια) Μαχά

Περιγραφή Μαθήματος

Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών και των φοιτητριών με τις σύγχρονες μεθοδολογικές προσεγγίσεις της λαογραφίας στον τρόπο έρευνας και μελέτης των αντικειμένων της λαϊκής τέχνης. Παρουσιάζονται οι επιμέρους μορφές της λαϊκής τέχνης και η απόκτηση της τοπικής ιδιοπροσωπίας τους μέσα από τη δημιουργική ενσωμάτωση πολιτισμικών δανείων, με βάση το περιεχόμενο, τις τεχνικές παραγωγής, τη θεματολογία και τη μορφολογία των προϊόντων τους. Με βάση τις νεότερες θεωρίες του υλικού πολιτισμού εξετάζονται ο βιογραφικός λόγος των αντικειμένων της λαϊκής τέχνης, το κοινωνικό περιεχόμενό τους, ο λειτουργικός και συμβολικός χαρακτήρας τους, η κατανάλωσή τους στα περιβάλλοντα που γεννήθηκαν και έξω από αυτά, αλλά και οι σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα στους ανθρώπους με σημείο αναφοράς τα ίδια τα αντικείμενα. Ιδιαίτερες αναφορές γίνονται στην παραδοσιακή τεχνολογία, στα εργαστήρια, τις οικονομικές σχέσεις τους, την κοινωνική θέση των μαστόρων, τα δίκτυα διαθέσεως των προϊόντων και τη συμβολή τους στη διαμόρφωση του λαϊκού γούστου. Τέλος, εξετάζονται η διακοσμητική και η συμβολική πλευρά των διαφόρων εικονιστικών μοτίβων και παραστάσεων, σε σύγκριση προς ανάλογα παραδείγματα άλλων λαών, καθώς και η διαχείρισή τους στη σύγχρονη εποχή, μέσα από τις διαδικασίες της ανάπλασης, της αναβίωσης και του φολκλορισμού.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1. Εισαγωγή στο περιεχόμενο και στον σκοπό του μαθήματος.
2. Ανάλυση του περιεχόμενου του όρου Λαϊκή Τέχνη. Τα χρονικά όρια. Οι ιστορικοί, οικονομικοί, κοινωνικοί και άλλοι παράγοντες που συνέβαλαν στην άνθισή της. Ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση.
3. Το υλικό, συναισθηματικό και συμβολικό φορτίο των προϊόντων της. Η σύνδεσή τους με εθιμικές πρακτικές. Η «ποιητική» τους διάσταση.
4. Η σπουδή της Λαϊκής Τέχνης: Εξωακαδημαϊκοί ερευνητές και ακαδημαϊκοί λαογράφοι. Από την αισθητική στην κοινωνικο-ιστορική θεώρηση
5. Οι νεότερες κατευθύνσεις στη μελέτη της λαϊκής τέχνης με βάση τις θεωρίες του υλικού πολιτισμού και στην αντιμετώπιση των προϊόντων της ως αντικειμένων με «βιογραφικό λόγο», ως αποτέλεσμα διαδικασιών που εκφράζουν και αντανακλούν κοινωνικές και πολιτισμικές σχέσεις, ταυτότητες, καταναλωτικές συμπεριφορές, αλλά και έμφυλες πρακτικές.
6. Άνθρωποι και εργαλεία. Τεχνίτες και τεχνογνωσία. Παράδειγμα: Ο ρόλος των Μικρασιατών αγγειοπλαστών στη μορφολογική εξέλιξη των κεραμικών στην Ελλάδα μετά το 1922.
7. Μορφές της Λαϊκής Τέχνης: Τα έργα των χεριών. Το συμβολικό και κοινωνικό τους περιεχόμενο.
8. Αρχιτεκτονική: Τυπολογία στον ηπειρωτικό και νησιωτικό χώρο. Υλικά κατασκευής. Εθιμικές πρακτικές. Το δομημένο περιβάλλον ως συνάρτηση κοινωνικοοικονομικών αλλαγών, επαγγελματικών εξιδικεύσεων (κουκουλόσπιτα Σουφλίου), συγγενειακών δομών και πολιτισμικών αντιλήψεων (πυργόσπιτα Μάνης).
9. Ζωγραφική: Σύνδεση της λαϊκής ζωγραφικής με τη διακόσμηση των αρχοντικών. Λαϊκοί αυτοδίδακτοι ζωγράφοι: Το κοινωνικό και επαγγελματικό τους πρόσωπο. Οι επιδράσεις στη ζωγραφική παραγωγή από το οθωμανικό θεματολόγιο. Μοτίβα του δυτικοευρωπαϊκού μπαρόκ και ροκοκό. Πολιτισμικές προσμίξεις.
10. Λιθογλυπτική τέχνη: Η ανάπτυξή της στην ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα.
11. Ξυλογλυπτική: Σημαντικά κέντρα ξυλογλυπτικής από τον 17^ο έως και τον 19^ο αι. Οι ξυλογλύπτες και η επαγγελματική οργάνωσή τους. Εκκλησιαστική και κοσμική ξυλογλυπτική.
12. Κεραμική τέχνη: Η συνύπαρξη της τοπικής παραγωγής με τα εισαγμένα κεραμικά από τη Δύση. Η επίδραση της ισλαμικής τέχνης στη νεοελληνική κεραμική. Η παρουσία στον αιγαιακό χώρο μικρασιατικών κεραμουργημάτων (Iznik, Κιουτάχειας).

      13. Επίσκεψη σε Μουσείο

Ημερομηνία δημιουργίας

Κυριακή 9 Απριλίου 2017