(ALEX04183) -  Κουφακη Παρασκευη

Περιγραφή Μαθήματος

Στόχος του μαθήματος είναι να αναδείξει την κοινωνικότητα των διαφόρων μορφών οργάνωσης της «ιδιωτικής ζωής» των ανθρώπων και να βοηθήσει τους φοιτητές να κατανοήσουν και να ερμηνεύσουν την εμφάνιση, την εξέλιξη και τη μεταβολή (-ές) των διαφόρων φαινομένων που σχετίζονται με αυτή την οργάνωση. Επίσης να αναδείξει τις ιδεολογίες που συνοδεύουν τη νομιμοποίηση των οικογενειακών σχημάτων στο χώρο και το χρόνο έτσι ώστε να μπορούν να κατανοούν και να αποκωδικοποιούν τις σχέσεις και συμπεριφορές των μελών αυτών των σχημάτων, στα πλαίσια των εκάστοτε κοινωνικών ρυθμίσεων που διέπουν τις συγγενικές σχέσεις.

 

Ειδικότερα στόχος του μαθήματος είναι να καταλάβει ο φοιτητής

α) κατά πόσο και γιατί η οικογένεια συνιστά ένα κοινωνικό φαινόμενο του οποίου οι διαστάσεις ορίζονται από τον χώρο και το χρόνο;

β) πώς εγγράφονται στην οργάνωση της ιδιωτικής ζωής των ατόμων οι οικονομικές, και κοινωνικο-πολιτισμικές συνιστώσες της κοινωνικής τους διαφοροποίησης και με ποιους όρους  η οικογενειακή κοινωνικοποίηση του παιδιού συμβάλλει στο να γίνει αυτό ον, ικανό να δρα κοινωνικά;

Άρα τα ερωτήματα που επιχειρούμε να απαντήσουμε θα κινηθούν σε δύο επίπεδα:

1. Στο επίπεδο της κατανόησης του τι είναι οικογένεια τόσο ως ομάδα συνύπαρξης όσο και ως η θέσμισή της ; Δηλαδή πώς συνδέεται αυτή με το υπόλοιπο κοινωνικό σύστημα; Ποια είναι τα όρια του ιδιωτικού και δημόσιου χαρακτήρα της; Τι ανατράπηκε και γιατί στη σύγχρονη οικογένεια σε σχέση με το παρελθόν, ως προς τον τρόπο που οργανώνονται οι σχέσεις της με την ευρύτερη κοινότητα, τη συγγένεια και τα ίδια τα μέλη της; Πώς και γιατί επιβάλλει τρόπους συμπεριφοράς στα μέλη της; Από πού διαμορφώνονται αυτοί οι τρόποι και ποιο είναι το περιεχόμενό τους; Ποιες θεωρίες ερμηνεύουν τις νέες λειτουργίες που αναλαμβάνει για τα μέλη της; Πώς εκφράζονται όλα τα παραπάνω στην περίπτωση της ελληνικής οικογένειας;

2. Στο επίπεδο της κατανόησης της διαδικασίας της κοινωνικοποίησης που συμβαίνει στα πλαίσια της οικογένειας. Δηλαδή πώς και με ποια χαρακτηριστικά εντάσσεται το παιδί και η ανατροφή του στην οικογενειακή ζωή; Ποιο είναι το περιεχόμενο της οικογενειακής κοινωνικοποιητικής διαδικασίας σε σχέση με τους κανόνες, τις αξίες και τον κοινωνικό έλεγχο που ισχύουν στις κάθε φορά δεδομένες ιστορικο-κοινωνικές συνθήκες;  Τι συμβαίνει με τους ρόλους και τις αναγνώσεις τους από τις κοινωνικές ομάδες με δεδομένη την κοινωνική διαφοροποίηση και ανισότητα; Ποιες θεωρίες και πώς ερμηνεύουν τα παραπάνω φαινόμενα;

Μέθοδος

Η διδασκαλία συνίσταται σε παρουσίαση και συζήτηση των θεωρητικών πλαισίων που ερμηνεύουν τα οικογενειακά φαινόμενα κυρίως στις σύγχρονες βιομηχανικές κοινωνίες. Επίσης κατά διαστήματα θα γίνει συζήτηση σε ειδικότερα θέματα με βάση οπτικό υλικό και στο εργαστηριακό επίπεδο θα αναπτυχθούν εκπαιδευτικές δράσεις.

 Σχεδιάγραμμα μαθημάτων:

 Τα οικογενειακά φαινόμενα θα εξετάζονται μέσα από τις ακόλουθες δύο οπτικές:

1. Κοινωνικό σύστημα - Οικογένεια

• Μορφές οικογενειακής συγκρότησης
• Συγγένεια και γάμος
• Θέση της  οικογένειας στο θεσμικό πλαίσιο της κοινωνίας (Σχέσεις και αλληλεπιδράσεις με το σχολείο, το κράτος , την εκκλησία, την οικονομία κλπ.)  και

2. Άτομο - οικογένεια

• Διαδικασίες αυτονόμησης στις  σχέσεις μεταξύ των μελών της οικογένειας
• Συζυγικές σχέσεις και οικογενειακοί κύκλοι ζωής
• Θέση του παιδιού στις οικογενειακές σχέσεις

 Τα παραπάνω ερμηνεύονται στο φως των κλασσικών και σύγχρονων γνωστικών πλαισίων (διαντίδρασης, δομολειτουργικό και θεσμικό) και θεωριών για την οικογένεια 

 Θεματικές ενότητες:

1.Εισαγωγικές έννοιες για την κοινωνιολογική θεώρηση της οικογένειας

2.Επιστημονικές θεωρήσεις της οικογένειας

3.Η σύγχρονη οικογένεια και οι αλλαγές της

4.Οι λειτουργίες της οικογένειας, οι αλλαγές τους στη σύγχρονη εποχή και οι τρόποι θεώρησής τους

5.Η θεωρία του Τ. Πάρσονς για την οικογένεια. Κριτικές παρατηρήσεις για τη θεωρία του

6.Τύποι οικογενειακής ζωής  σήμερα

7.Ο γάμος και το διαζύγιο

8.Κοινωνικές δομές ως πλαίσιο για την οικογενειακή κοινωνικοποίηση. Παλαιότερες και νεότερες ερευνητικές προσεγγίσεις στην οικογενειακή κοινωνικοποίηση .

Τρόπος αξιολόγησης:

Απαλλακτικές εργασίες  με  ενδιάμεσες μικρές εργασίες ή τελικές γραπτές εξετάσεις 

 Εγχειρίδιο

Κοινωνιολογία της Οικογένειας, Jean Hugues Dechaux, Πολύτροπον , 2008

ή

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ,  FRANCOIS DE SINGLY, Α & Σ ΣΑΒΒΑΛΑΣ Α.Ε., 1996

Βασική Βιβλιογραφία

AriesP., L' enfant et la vie familiale sous l' ancient regime, Plon, Paris 1960 Bourdieu P., La terre et les strategies matrimoniales, Le Sens pratique, Minuit. Paris 1980,                  p.p. 249-270 Durkheim E., La famille conjugale . Textes III, Minuit 1975, Paris , p.p. 35-49 Engels,F. Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους,                 εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1984 Kaufmann J.-C., Τα άπλυτα του ζευγαριού (μετ. Μ.Ράης) ;;;; Lasslett P., Household and family in past time. Cambridge: University Press, 1972 Parsons T., Family: socialization and interaction process. Glencoe:The Free Press, 1956 Segalen M., Sociologie de la famille. Paris: Armand Colin, 1981 Singly, Fr. de, Κοινωνιολογία της σύγχρονης οικογένειας. Θεωρητική προσέγγιση στις                      μορφές της σύγχρονης οικογένειας. Σαββάλας , Αθήνα 1996 ΚΕΚ.ΜΟ.ΚΟΠ. , Ζητήματα οικογενειακής πολιτικής, (επιμ. Λ.Μουσούρου, Μ.Στρατηγάκη)                       εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2005 Μauss M., Το δώρο, εκδ. Θεμέλιο Αθήνα  1980 Μαράτου-Αλιμπράντη Λ., Οικογένεια στην Αθήνα: Οικογενειακά πρότυπα και συζυγικές                        πρακτικές. Ε.Κ.Κ.Ε. Αθήνα 1995 Μουσούρου Λ., Κοινωνιολογία της σύγχρονης οικογένειας, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 1989. Μουσούρου Λ., Οικογένεια και οικογενειακή πολιτική, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2005 Νόβα-Καλτσούνη Χρ. , Κείμενα κοινωνιολογίας του γάμου και της οικογένειας,                          Τυπωθήτω, Αθήνα 2000

 

 

Ημερομηνία δημιουργίας

Τετάρτη 18 Ιανουαρίου 2012