Παρουσίαση/Προβολή

(438157) -  Νικόλαος Κουλούρης. Καθηγητής. Μαργαρίτα Γασπαρινάτου, Επίκουρη Καθηγήτρια

Περιγραφή Μαθήματος

Αντικείμενο του μαθήματος είναι το σύστημα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, πρώτης, δεύτερης και τρίτης γενεάς στο πλαίσιο του ισχύοντος Συντάγματος. Το ενδιαφέρον εστιάζεται στα ατομικά δικαιώματα (που προστατεύουν την ύπαρξη και τη δράση του ατόμου από την κρατική αυθαιρεσία) και στα κοινωνικά δικαιώματα (που δημιουργούν υποχρεώσεις του κράτους να λαμβάνει θετικά μέτρα για την εξασφάλιση βασικών αγαθών στους πολίτες). Τα δικαιώματα αυτά, όπως διαμορφώθηκαν κατά την άνθηση του κοινωνικού κράτους δικαίου μεταπολεμικά, συνδέονται άμεσα με τον περιορισμό της καταπίεσης και των διακρίσεων,  με την οριοθέτηση της εξουσίας και της άσκησης της κρατικής βίας.

Σε ένα πρώτο επίπεδο παρουσιάζονται τα κοινά βασικά χαρακτηριστικά που ανάγονται στη δομή και τη λειτουργία των σχετικών συνταγματικών διατάξεων.

Σε ένα δεύτερο επίπεδο γίνεται επιλογή και ερμηνευτική προσέγγιση ορισμένων επιμέρους ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Η θεωρία και ανάλυση των κοινωνικών δικαιωμάτων, άλλωστε, αποτελούν το συνταγματικό πλαίσιο συγκρότησης της κοινωνικής διοίκησης και της άσκησης κοινωνικής πολιτικής.

Σε ένα τρίτο επίπεδο εξετάζεται η σχετικοποίηση ή και αναίρεση των δικαιωμάτων στο όνομα διαφόρων νόμιμων περιορισμών ή εξυπηρέτησης σκοπιμοτήτων, όπως η εθνική ή κρατική ασφάλεια, το γενικό ή το δημόσιο συμφέρον, τα ήθη και η τάξη κ.ο.κ.., Περαιτέρω, εξετάζονται οι συνέπειες που έχουν στα θεμελιώδη δικαιώματα οι ποικίλες οικονομικο-πολιτικές κρίσεις, οι οποίες θέτουν υπό αμφισβήτηση τη νομιμοποίηση των θεσμών και οδηγούν σε αποδόμηση των προνοιακών μηχανισμών και σε ανθρωπιστικές κρίσεις.

Τέλος, στο μάθημα επιχειρείται η εξέταση και ανάλυση θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως όπως η ισότητα, η προσωπική ελευθερία, η ελευθερία της έκφρασης κ.λπ.  υπό το πρίσμα και την οπτική θεσμικών αρχών και φορέων προστασίαςσε εθνικό επίπεδο, όπως η Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ο Συνήγορος του Πολίτη, η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Ειδικότερα, το μάθημα διαρθρώνεται σε δύο μέρη, το γενικό μέρος που αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα και το ειδικό μέρος στο οποίο αναλύονται ορισμένα από τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Ι. ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ: ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

Έννοια και πηγές των θεμελιωδών δικαιωμάτων

Στοιχεία από την ιστορία των θεμελιωδών δικαιωμάτων

Δομή, λειτουργία και πεδία προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων

Εγγυήσεις τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων

Περιορισμοί και σύγκρουση δικαιωμάτων

Η αρχή του κοινωνικού κράτους

ΙΙ. ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ: ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

Ανάλυση επιμέρους ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων κατά το ισχύον Σύνταγμα

α. Ατομικά δικαιώματα

Η προστασία της αξίας του ανθρώπου

H αρχή της ισότητας των φύλων

Το δικαίωμα ανάπτυξης της προσωπικότητας και συμμετοχής στη ζωή της χώρας

Η προστασία της ζωής

Η ελευθερία της κίνησης

Η προστασία της υγείας και της γενετικής ταυτότητας

Το δικαίωμα στην πληροφόρηση

Η προσωπική ασφάλεια

Η τυποποίηση του ποινικού φαινομένου

Το δικαίωμα του φυσικού δικαστή

Το απαραβίαστο του ασύλου της κατοικίας και η προστασία του ιδιωτικού βίου

Το δικαίωμα της ιδιοκτησίας και οι περιορισμοί του

​Το δικαίωμα της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης

Το δικαίωμα δικαστικής  ακρόασης και προστασίας

Το δικαίωμα στην προστασία του περιβάλλοντος

β. Κοινωνικά δικαιώματα

Η προστασία της οικογένειας, του γάμου, της μητρότητας, της παιδικής ηλικίας και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων

Το δικαίωμα στην υγεία

Το δικαίωμα στην εργασία

Το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση

Τα δικαιώματα για κοινωνική πρόνοια και στέγαση

Ημερομηνία δημιουργίας

Παρασκευή 3 Σεπτεμβρίου 2021