Παρουσίαση/Προβολή

(437201) -  Αγαπη Κανδυλακη

Περιγραφή Μαθήματος

Αντικείμενο και περιγραφή του μαθήματος

 

Το μάθημα πραγματεύεται τις θεωρίες και την πρακτική της κοινωνικής εργασίας με παιδιά και εφήβους στη φροντίδα και την προστασία των ανηλίκων. Aρθρώνεται από τρεις ενότητες.

 

Η πρώτη ενότητα πραγματεύεται τις «πηρυνικές ανάγκες» και τα ζητήματα ανάπτυξης, μάθησης, και κοινωνικοποίησης του παιδιού (0-18 ετών) και ανιχνεύει τους παράγοντες προστασίας, κινδύνου και ανάκαμψης στα ποικίλα σχήματα φυσικής οικογένειας, και πλαίσια κοινωνικής -πολιτισμικής ζωής. Επίσης, ανατρέχει στην ανάδυση της  κοινωνικής πολιτικής για την οικογένεια και το  παιδί στην Ελλάδα, την εξέλιξη  και τη σύγχρονη διαμόρφωση της.

 

Η δεύτερη ενότητα εξετάζει τις αντιξοότητες στη ζωή παιδιών και εφήβων, πώς γίνονται αντιληπτές, ορίζονται, αποτιμώνται οι επιπτώσεις της φτώχιας, του περιθώριου, της μετανάστευσης, της προσφυγιάς, όπως η παραμέληση, η κακοποίηση, η παιδική εργασία, το trafficking, και η παραβατικότητα.

Διδάσκεται η οπτική της κοινωνικής εργασίας με την πρόσληψη «όλων των παιδιών ως μοναδικά και διαφέροντα», παιδιά που υπόσχονται - ικανά να ανακάμπτουν αντί της πρόσληψης τους ως  «ευάλωτα- ευπαθή».

 

Η  τρίτη ενότητα εστιάζει στην πρακτική της κοινωνικής εργασίας στην υλοποίηση των θεσμών  προστασίας βρεφών, νηπίων, παιδιών και εφήβων εκτός της φυσικής τους οικογένειας  και στις προσκλήσεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι οι κοινωνικοί λειτουργοί και άλλοι επαγγελματίες του πεδίου (αξιολόγηση, λήψη απόφασης για το «βέλτιστο συμφέρον», επείγουσα παρέμβαση, αναδοχή, τεκνοθεσία, ολιγομελείς ξενώνες).

Eπίσης, η ενότητα πραγματεύεται την προάσπιση μιας κοινωνικής πολιτικής στο πλαίσιο της οποίας παιδιά και νέοι είναι ασφαλείς (πρόληψη)  και τα θύματα έχουν πρόσβαση στην καλύτερη φροντίδα.

 

Περίγραμμα μαθήματος - θεματικές ενότητες:

 

Η θέση του παιδιού στην ελληνική οικογένεια. «Πυρηνικές ανάγκες» ανάπτυξης «ευ ζην»στην παιδική και εφηβική ηλικία. Η σημασία του δεσμού, η ανάπτυξη της ταυτότητας

 

Αντιξοότητες στη ζωή  της φυσικής οικογένειας: επιπτώσεις στο γονεϊκό ρόλο, κίνδυνοι για την ανάπτυξη, ή και την ασφάλεια του παιδιού

 

Ιστορική αναδρομή στην ανάδυση της  κοινωνικής πολιτικής για την οικογένεια και το  παιδί, η καθιέρωση της ιδρυματικής προστασίας στην Ελλάδα. Η επίδραση της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, οδηγιών του Συμβουλίου της Ευρώπης κ.ά., το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

 

Θεωρίες και μέσα εκτίμησης του τραύματος/των τραυμάτων,  παραγόντων κινδύνου και προστασίας - στήριξη της φυσικής  οικογένειας και πρόληψη της παραμέλησης ή και κακοποίησης παιδιών στο πολιτισμικό πλαίσιο από όπου προέρχονται και ζουν.

Μορφές κακοποίησης, κατάχρησης εξουσίας και βίας, ανάλυση των επιπτώσεων τους στην ανάπτυξη και την ενήλικη ζωή

 

Πλαίσια και συνεντεύξεις αποκάλυψης της κακοποίησης με παιδιά και μέλη της φυσικής οικογένειας τους

Εργαλεία και φόρμες εκτίμησης οικογένειας,  παιδιών και εφήβων.

Λήψη της απόφασης : «Το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού»: προκλήσεις, ηθικά διλλήματα, ενήμερη συναίνεση παιδιού και φυσικής οικογένειας.

 

Η δευτερογενής κακοποίηση «καθ’ οδόν»  προς την προστασία και η ιδρυματική κακοποίηση.

Η σύνταξη της έκθεσης κοινωνικής έρευνας.

 

Ανάδοχη Φροντίδα και Τεκνοθεσία. Κίνητρα. Διαδικασίες και διεργασίες αξιολόγησης, προετοιμασίας και κατάρτισης των υποψήφιων αναδόχων και θετών (διδακτικές ενότητες, μέθοδοι και μέσα)

Η επαγγελματική  και η επείγουσα ανάδοχη φροντίδα.

Το τετράπτυχο: παιδί, φυσικός γονέας, υποψήφιος ανάδοχος ή θετός και τυχόν φυσικά τέκνα του,

και κοινωνικός λειτουργός.

 

Συμπερίληψη της φωνής των παιδιών στο σχεδιασμό των πολιτικών για «το καλό/ το συμφέρον τους». Ατομική και Ομαδική Συμβουλευτική με θύματα και θύτες κακοποίησης και αιμομιξίας.

Σύγχρονα μοντέλα παιδικής προστασίας και έρευνας σε Καναδά, Αυστραλία, Σκωτία, Φιλανδία.

            

Η ανάδοχη φροντίδα ασυνόδευτων ανηλίκων  και εφήβων με παραβατική συμπεριφορά.

 Οι διακρατικές τεκνοθεσίες.

 Ζητήματα ετερότητας, ριζών, ταυτότητας στην αναδοχή και την υιοθεσία. Τεκμήρια ζωής, κουτιά αναμνήσεων, βιβλία ζωής.

 

Μαθησιακοί στόχοι:

• γνώσεις

- να συγκρίνουν και να αντιπαραβάλλουν έννοιες, θεωρίες και πλαίσια που υποστηρίζουν την προστασία των παιδιών διεθνώς, και πώς επηρεάζονται από  τις παγκόσμιες προκλήσεις

- να εξετάζουν κριτικά μορφές κινδύνου, και βίας κατά των ανηλίκων σε επίπεδο ατόμων, σχέσεων, κοινότητας και κοινωνίας

- να κατανοούν κριτικά τις επιπτώσεις  της παιδικής κακοποίησης και παραμέλησης στη συναισθηματική, γνωστική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών και τις επιπτώσεις της στην ενήλικη ζωή

- να κατανοούν την πολιτιστική ποικιλομορφία των αντιλήψεων για την ανηλικιότητα, τις αντιξοότητες στη διάρκεια της και τις παρεμβάσεις σε περιπτώσεις κακοποίησης και παραμέλησης ανηλίκων

- να εφοδιαστούν με θεωρητικές γνώσεις και μέσα κατάλληλα για τη διεξαγωγή  των ευαίσθητων διαδικασιών «ακρόασης» παιδιών με εμπειρία κακοποίησης, παραμέλησης, και κατά την επιλογή του «βέλτιστου συμφέροντός» τους

- να σχεδιάζουν και να υλοποιούν παρεμβάσεις πρόληψης
- να εφαρμόζουν τις μεθόδους έρευνας και αποτίμησης  της πρακτικής στον τομέα της φροντίδας και   προστασίας παιδιών και εφήβων

δεξιότητες

- να εμπλέκονται σε αμοιβαία θεραπευτική σχέση με παιδιά και νέους και να αξιοποιούν κλινικές τεχνικές για διαγνωστική εκτίμηση, θεραπεία και αποκατάσταση

- να αναλύουν σύνθετες καταστάσεις και σχέσεις και να παίρνουν αποφάσεις σε επείγουσες και ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες

- να συνεργάζονται εποικοδομητικά με φορείς και επαγγελματίες στην κοινότητα και  να βεβαιώνονται ότι  αξιοποιούνται όλες τις διαθέσιμες πηγές

- να διεξάγουν έρευνα που μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη και την επαρκή – ασφαλή ανατροφή όλων των  παιδιών

επίγνωση

-  της διάστασης της παιδικής προστασίας ως πεδίου δημόσιας υγείας (φυσικής και ψυχικής), ευζήν και

δικαιωμάτων των παιδιών, των φυσικών και των θετών/ αναδόχων γονέων

- των μεροληπτικών απόψεων και προκαταλήψεων για το «ξένο» παιδί, τη συγγένεια εξ αίματος, και της επίπτωσης τους στην άσκηση  της πρακτικής της κοινωνικής εργασίας, καθώς και των  επιπτώσεων στους ίδιους τους φοιτητές από την εργασία με θύτες βίας και κακοποίησης

 

Αξιολόγηση:

Η αξιολόγηση και ο τελικός βαθμός προκύπτει από τρεις πηγές με το παρακάτω αναφερόμενο ποσοστό,

 

- συμμετοχή στην τάξη, τα εργαστήρια βιωματικής διδακτικής, και στις ασκήσεις που δίδονται στην τάξη  (15%).

- εκπόνηση εργασίας, αναρτάται στο Ε-class, (θέμα, οδηγίες, προθεσμίες) παρουσιάζεται στην τάξη και παραδίδεται δακτυλογραφημένη (25%)

- τελική γραπτή ή προφορική εξέταση, ανάλογα με το πλήθος των εγγεγραμμένων φοιτητών/τριών στο μάθημα (60%).

 

Bιβλιογραφία

Η αναρτημένη στο  E-class ύλη του μαθήματος: ο «περί αναδοχής και υιοθεσίας» νόμος 4538/2018, ύλη της ηλεκτρονικής πλατφόρμας www.anynet.gr, άρθρα, κεφάλαια  από συλλογικούς τόμους, μελέτες περίπτωσης.

 

Buchanan A. &  Kallinikaki Th. (2018) Meeting the needs of the unaccompanied children in Greece International Social Work,  https://doi.org/10.1177/0020872818798007.

Buchanan, A. (1999). What Works for Troubled Children? Family support for Children with Emotional and Behavioral Problems. Ilford: Barnardos.

 

Βουργαζοπούλου Μ., Καλλινικάκη Θ., Καναβού E., Σταύρου Μ., Φωτίου Α. (2017). Πτυχές της ψυχοκοινωνικής υγείας εφήβων-μαθητών/μαθητριών που διαβιούν εκτός της φυσικής τους οικογένειας. Κοινωνική Εργασία,  Τ. 126.

Daniels, D. (2010). Therapy with children: children’ rights, confidentiality and the law, London: Sage.

 

Jones, D. and Ramchandani, P. (1999). Child Sexual Abuse. Informing Practice from Research, Oxon: Radcliffe Medical Press.

Hill, M, Lockyer, A. and Stone, FH. (2007) (eds). Youth Justice and Child Protection, London: Jessica Kingsley.

 

Howe, D. (2005) Child Abuse and Neglect: Attachment, Development and Intervention, Basingstoke: Palgrave MacMillan.

 

Kallinikaki, T. (2015). Child Protection in Times of Crisis in Greece. International Journal of Social Pedagogy –Special Issue«Social Pedagogy in Times of Crisis in Greece» 4(1), 177-189, http://www.internationaljournalofsocialpedagogy.com.

Καλλινικάκη Θ. (2010).  Η «μεταρρύθμιση» στην παιδική προστασία. Στο Μ. Πετμεζίδου και συν. (επιμ.) Κοινωνική μεταρρύθμιση και αλλαγές στο μείγμα «δημόσιου»-«ιδιωτικού» στο πεδίο της κοινωνικής προστασίας. Aθήνα: Ελληνικά Γράμματα, σ. 371-400.

Καλλινικάκη Θ. (2009). «Οικογένειες και παιδιά μειονοτήτων και αλλοδαπών στη σύγχρονη Ελλάδα». Εγκέφαλος  46.4, 174-181.

 

Καλλινικάκη Θ. (2006).  Δικαιώματα ταυτότητας παιδιών σε  αναδοχή και υιοθεσία. Στο Λ. Μεζέ και Μ. Λουμάκου (επιμ.) «Η σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού: δέκα χρόνια».  Αθήνα:  Ελληνικά Γράμματα, σ. 161-176.

 

Καλλινικάκη Θ. (2002). Οι σχέσεις με τη φυσική οικογένεια στις περιπτώσεις τοποθέτησης του παιδιού σε ανάδοχη ή και θετή οικογένεια. Στο Γ. Αμπατζόγλου (επιμ.) Αλλάζοντας χέρια. Παιδοψυχιατρικές, ανθρωπολογικές και νομικές προσεγγίσεις. Θεσσαλονίκη: Univ. Studio Press, σ. 195 – 217.

Εθνικός Οργανισμός Κοιν. Φροντίδας (2002). Ανάδοχη φροντίδα. Θ. Kαλλινικάκη (επιμ.)  Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Kαλλινικάκη, Θ. (επιμ.)  1997. Αιμομιξία και θεραπευτικό πλαίσιο. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

 

karpetis, G. (2012). Psychodynamic Supportive Psychotherapy Techniques in Clinical Social Work Practice with Parents. Smith College Studies in Social Work, 82:1, 63-89.

http://dx.doi.org/10.1080/00377317.2012.638894.

 

Murphy J. (ed) (2001). Art therapy with young survivors of abuse: lost for words, Hove: Brunner-Routledge.

 

Pålsson, D.  (2018): Securing the floor but not raising the ceiling? Operationalizing care quality in the inspection of residential care for children in Sweden, European Journal of Social Work, https://doi.org/10.1080/13691457.2018.1476331

Papadopoulos, R.K. (2010). Working with refugee and asylum seeking families. In “Race” And Culture. Tools, Techniques and Trainings. A Manual for Professionals. Edited by Singh, R. & Dutta, S. London: Karnac.

Webb, B. W. 2000. Social Work Practice with Children. New York: The Guilford Press

 

 

Ημερομηνία δημιουργίας

Τετάρτη 15 Νοεμβρίου 2023