Παρουσίαση/Προβολή

Περιεχόμενο μαθήματος

Στο παρόν μάθημα θα μελετηθεί το θεωρητικό πλαίσιο της Νεότερης και Σύγχρονης Βαλκανικής Ιστορίας. Η διδασκαλία του μαθήματος παρουσιάζει όψεις της πολιτικής και κοινωνικοοικονομικής κατάσταση στη Βαλκανική Χερσόνησο από την ίδρυση των εθνικών κρατών μέχρι τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Αρχικά, οι φοιτητές κατά τη διδασκαλία των μαθημάτων επρόκειτο να γνωρίσουν το περιεχόμενο των ιστορικών όρων και εννοιών, αναγκαίων για τη βαθύτερη και πληρέστερη ιστορική γνώση ή σχετικών με διαστάσεις της ιστορικής πραγματικότητας που δεν διδάχτηκαν στην εννιάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση.

Στη συνέχεια, θα κατανοήσουν τα ιστορικά γεγονότα, την πολυμορφία και τη διαπλοκή των παραγόντων που επηρεάζουν τη ζωή των ανθρώπων. Ακόμη, θα εμβαθύνουν στην ιστορική γνώση καθώς ερευνούν άμεσα όλο το πλήθος του πρωτογενούς αρχειακού υλικού για την χρονική περίοδο του μαθήματος.

Στο μάθημα παρουσιάζονται και αναλύονται αφενός σώματα πηγών της Νεότερης και Σύγχρονης Βαλκανικής Ιστορίας και αφετέρου βασικά εργαλεία έρευνας (βιβλιογραφίες, περιοδικά και κύρια ιστορικά έργα). Σκοπός του μαθήματος αποτελεί η εξοικείωση των φοιτητών με την επιστήμη της ιστορίας, ώστε να αποκτήσουν την απαραίτητη ιστορική γνώση. Έτσι, με την αξιοποίηση των ιστορικών πηγών και τεκμηρίων θα κατανοήσουν τα ιστορικά ζητήματα, αναπτύσσοντας, παράλληλα, κριτικό πνεύμα και ικανότητα σύνθεσης. Τέλος, μετά το πέρας της διδασκαλίας, οι φοιτητές θα ολοκληρώσουν με επιτυχία και ακρίβεια μία προπτυχιακή επιστημονική εργασία εξαμήνου.

Μαθησιακοί στόχοι

Η ορθή τεκμηρίωση των θεωρητικών προσεγγίσεων της Νεότερης και Σύγχρονης Ιστοριογραφίας, ώστε να κατανοήσουν, εν πολλοίς, οι φοιτητές το θεωρητικό πλαίσιο της Βαλκανικής Ιστορίας. Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί στο πρωτογενές και δευτερογενές αρχειακό υλικό των ιστορικών πηγών, που θα ενισχύσουν την μελέτη του μαθήματος.

Επίσης, θα αναλυθεί ο τρόπος προσέγγισης και αξιολόγησης του αρχειακού υλικού, ώστε να γίνει «κτήμα ες αεί» στους φοιτητές, οι οποίοι θα έχουν τη δυνατότητα να διερευνήσουν από μόνοι τους την ορθότητα ή μη μιας ιστορική πηγής. Έτσι, θα κατανοήσουν πως η Ιστοριογραφία είναι «ανακατασκευή» του παρελθόντος, ότι βασίζεται σε πηγές και ότι συνιστά επιλεκτική διαδικασία και θα προσεγγίσουν κριτικά, διάφορα είδη ιστορικών πηγών, ανάλογα με το είδος τους και την εποχή στην οποία αναφέρονται.

Πιο συγκεκριμένα, με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση: να συγκρίνουν τις διαδικασίες δημιουργίας εθνικών κρατών στα Βαλκάνια, να προσδιορίζουν τα αίτια των εθνικών τους ανταγωνισμών, να ερμηνεύουν τους λόγους που οδήγησαν στις πολεμικές συγκρούσεις των αρχών του 20ου αιώνα (βαλκανικοί πόλεμοι, πρώτος παγκόσμιος πόλεμος), να κατανοήσουν την πορεία προς την άνοδο στην εξουσία των κομουνιστικών καθεστώτων, να γνωρίζουν σχετικά με ζητήματα εθνικής ταυτότητας και μειονοτήτων.

Εν κατακλείδι, μετά τη διδασκαλία του μαθήματος επρόκειτο να αναλύσουν και να αξιολογήσουν τις διαφορετικές οπτικές με τις οποίες προσεγγίζονται και ερμηνεύονται τα ιστορικά γεγονότα και φαινόμενα από τους ιστορικούς, ώστε να οδηγηθούν σε ασφαλή συμπεράσματα, μέσα από συστηματική μελέτη.

Μέθοδοι διδασκαλίας

Διαλέξεις με παρουσίαση διαφανειών power point και επιπρόσθετου υλικού.

Οι φοιτητές κατά τη διδασκαλία των μαθημάτων επρόκειτο να γνωρίσουν το περιεχόμενο των ιστορικών όρων και εννοιών, αναγκαίων για τη βαθύτερη και πληρέστερη ιστορική γνώση ή με διαστάσεις της ιστορικής πραγματικότητας. Στη συνέχεια, θα κατανοήσουν τα ιστορικά γεγονότα, την πολυμορφία και τη διαπλοκή των παραγόντων που επηρεάζουν τη ζωή των ανθρώπων.

Έπειτα, οι φοιτητές θα ερευνήσουν την ιστορική περίοδο του μαθήματος, ώστε να μελετήσουν την ιστορία σε βάθος και χωρίς την απτή αποστήθιση χωρίων από επιστημονικά βιβλία, άρθρα, πρακτικά συνεδρίων και εγχειρίδια. Ο διδάσκων σε διάλογο με τους φοιτητές θα εστιάσει στην εξεύρεση της αντικειμενικότητας για τα πολύπλοκα ιστορικά ζητήματα. Τέλος, θα ακολουθήσει η επίλυση πιθανών αποριών των φοιτητών από τον διδάσκοντα.

Μέθοδοι αξιολόγησης

Η αξιολόγηση του μαθήματος θα πραγματοποιηθεί με γραπτή εξέταση, ενώ οι προαιρετικές εργασίες προσμετρώνται κατά 20% στον υπολογισμό της τελικής βαθμολογίας. 

Ο διδάσκων θα προχωρήσει σε ανάθεση εργασιών, καθώς οι φοιτητές θα είναι απαραίτητο να ερευνήσουν σε ενδεικτική βιβλιογραφία για την Βαλκανική Ιστορία. Έπειτα, ιδιαίτερη μνεία θα δοθεί στην ανακεφαλαίωση του υλικού παράδοσης σε συνδυασμό με παρατηρήσεις του διδάσκοντος σε ιστορικά θέματα.

Διδάσκοντες

Δρ. Αλευράς Χρ. Γεώργιος.

Βιβλιογραφία

1) Βιβλιογραφία προς μελέτη (Διδακτική και Πηγές):

-Αλευράς Χρ. Γεώργιος, «Η διδακτική των ιστορικών πηγών στο μάθημα της ιστορίας της Γ΄ λυκείου με τη μέθοδο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης (MOOC)», Πρακτικά 1ου Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου στη Διοίκηση Εκπαιδευτικών Μονάδων, Θεσσαλονίκη, 6-9 Δεκεμβρίου 2018, [1st International Congress on Management of Educational Units, December 7-9, 2018, Thessaloniki, Greece], Θεσσαλονίκη 2019, σ. 334-339.

-Asimov Isaac, Το χρονικό των επιστημονικών ανακαλύψεων, μτφρ. Γ. Μπαρουξής & Ν. Σταματάκης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο Κρήτης 2004.

-Bell Judith, Πώς να συντάξετε μια επιστημονική εργασία, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2007.

-Γατσώτης Παναγιώτης, «Η διδακτική προσέγγιση της Νέας Ιστορίας», στο: Το σύγχρονο σχολείο και η διδασκαλία της Ιστορίας με τη χρήση πηγών, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2004, σ. 133-148.

-Γκίκα Έλενα, «Σχεδιασμός εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων (σεναρίων) για το μάθημα της Ιστορίας με τη χρήση εργαλείων των νέων τεχνολογιών: Μεθοδολογικές προσεγγίσεις», στο: Χ. Κυνηγός - Ε. Δημαράκη (επιμ.), Νοητικά εργαλεία και πληροφοριακά μέσα. Παιδαγωγική αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας για τη μετεξέλιξη της εκπαιδευτικής πρακτικής, εκδ. Καστανιώτης, Αθήνα 2002, σ. 350-367.

-Ζαφειρόπουλος Κώστας, Πώς γίνεται μια επιστημονική εργασία, Εκδ. Κριτική, Αθήνα 2005.

-Θεοφανίδης Σταύρος, Μεθοδολογία της επιστημονικής σκέψης και έρευνας: πως γίνεται η επιστημονική έρευνα και πως γράφεται μια επιστημονική εργασία, εκδ. Γ. Μπένου, Αθήνα 2002.

-Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (συλλογικό), τόμοι ΙΑ΄- ΙΣΤ΄, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1978.

-Κάββουρα Θεοδώρα, «Ιστορικές πηγές και περιβάλλοντα μάθησης Ιστορίας με χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας», στο: Κ. Αγγελάκος - Γ. Κόκκινος (επιμ.) Η διαθεματικότητα στο σύγχρονο σχολείο και η διδασκαλία της Ιστορίας με τη χρήση πηγών, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2004, σ. 193-211.

-Κόκκινος, Γ., «Οι εφαρμογές των νέων τεχνολογιών στο μάθημα της Ιστορίας», στο: Επιστήμη. Ιδεολογία και Ταυτότητα. Το μάθημα της Ιστορίας στον αστερισμό της υπερεθνικότητας και της παγκοσμιοποίησης, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2003, σ. 351-361.

__________, Διδακτικές προσεγγίσεις στο μάθημα της Ιστορίας, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2006.

-Κόκκινος, Γ. & Κάββουρα Θ., Η διδακτική της Ιστορίας, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2011.

-Κολιόπουλος Σ. Ιωάννης, Νεώτερη Ευρωπαϊκή Ιστορία, 1789-1945. Από τη Γαλλική Επανάσταση μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1993.

-Μαυροσκούφης Κ. Δημήτρης, Αναζητώντας το ίχνη της ιστορίας. Ιστοριογραφία, διδακτική μεθοδολογία και ιστορικές πηγές, εκδ. Αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2005.

-Ματσαγγούρας, Η., Θεωρία της Διδασκαλίας, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2000.

-Πρασσά Ανίτα, «Η αξιοποίηση από τους μαθητές των ιστορικών πηγών μέσα από τη διαδικασία του μαθήματος της Ιστορίας», ΠΕΦ – Σεμινάριο, τχ. 21 (1999), σ. 34-42.

-Ρεπούση Μαρία, Μαθήματα Ιστορίας. Από την Ιστορία στην ιστορική εκπαίδευση, εκδ. Καστανιώτης, Αθήνα 2004.

-Σακκά Βασιλική, «Η προσέγγιση των πηγών και η διδασκαλία της Ιστορίας. Το πρόβλημα της αξιολόγησης», Φιλολογική, τχ. 82 (2003), σ. 23-29.   

 -Swales John M., Feak Christine, Academic Writing for Graduate Students, 3rd Edition: Essential Tasks and Skills, Publisher: University of Michigan Press, New York 2012.

-Τζόκας Σπύρος, Διδακτικές προσεγγίσεις στο μάθημα της Ιστορίας. Εικαστικές και οπτικοακουστικές πηγές, εκδ. Σαββάλας, Αθήνα 2002.

-Τσιρπανλής Ζαχαρίας, Η Ευρώπη και ο κόσμος. 1814-1914, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1993.

2) Βιβλιογραφία προς μελέτη (Νεότερη και Σύγχρονη Βαλκανική Ιστορία):

-Asimov Isaac, Το χρονικό των επιστημονικών ανακαλύψεων, μτφρ. Γ. Μπαρουξής & Ν. Σταματάκης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο Κρήτης 2004.

-Bayly Chris, Η γέννηση του νεωτερικού κόσμου 1780-1914, Παγκόσμιες διασυνδέσεις και συγκρίσεις, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2013.

-Berstein Serge & Milza Pierre, Ιστορία της Ευρώπης, μτφρ. Μιχ. Κοκολάκη, τόμοι 3, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1997.

-Burns Edward, Ευρωπαϊκή ιστορία, ο δυτικός πολιτισμός: Νεότεροι χρόνοι, εκδ. Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2006.

-Jelavich Barbara, Ιστορία των Βαλκανίων, Τ. Ι, εκδ. Πολύτροπον, Αθήνα 2006.

-Mazower Mark, Τα Βαλκάνια, Αθήνα: Πατάκης, 2003.

-Pavlowitch Stevan, Ιστορία των βαλκανίων 1804-1945, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2005.

-Stavrianos Leften Stavros, Τα βαλκάνια από το 1453 και μετά, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2007.

-Todorova Maria, Βαλκάνια. Η δυτική φαντασίωση, εκδ. Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2005.

-Βερέμης Θάνος & Κρεμμυδάς Βασίλης, Ο σύγχρονος κόσμος, εκδ. Γνώση, Αθήνα 1982.

-Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (συλλογικό), τόμοι ΙΑ΄- ΙΣΤ΄, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1978.

-Κολιόπουλος Σ. Ιωάννης, Νεώτερη Ευρωπαϊκή Ιστορία, 1789-1945. Από τη Γαλλική Επανάσταση μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1993.

-Μαυροσκούφης Κ. Δημήτρης, Αναζητώντας το ίχνη της ιστορίας. Ιστοριογραφία, διδακτική μεθοδολογία και ιστορικές πηγές, εκδ. Αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2005

-Τσιρπανλής Ζαχαρίας, Η Ευρώπη και ο κόσμος. 1814-1914, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1993.

Περισσότερα

ΥΛΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

H ύλη του μαθήματος Νεότερη και Σύγχρονη Βαλκανική Ιστορία είναι οι σελίδες 33-73, 91-131, 133-169, 173-271 και 279-291 από το βιβλίο: B. Jelavich, Ιστορία των Βαλκανίων ΙΙ. 20^ος Αιώνας, εκδόσεις Πολύτροπον, Αθήνα 2006.

Προτεινόμενα συγγράμματα

B. Jelavich, Ιστορία των Βαλκανίων ΙΙ. 20^ος Αιώνας, εκδόσεις Πολύτροπον, Αθήνα 2006.

Ομάδα στόχος

Οι φοιτητές συζητούν και ανταλλάζουν απόψεις τόσο με τον διδάσκοντα, όσο και με τους συμφοιτητές τους, είτε σε επίπεδο μαθημάτων είτε σε επίπεδο forum στην ηλεκτρονική πλατφόρμα. Με αυτό τον τρόπο αναπτύσσονται οι ικανότητες συνεργασίας. Επίσης, ενισχύεται η ομαδικότητα μέσω της συζήτησης κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας. Οι φοιτητές, μέσω των φύλλων δραστηριότητας, επαναπροσδιορίζουν τις γνώσεις τους για το μάθημα και στη συνέχεια καλλιεργούν κριτική σκέψη, η οποία αποτελεί απαραίτητο εργαλείο στην διαμόρφωση της προσωπικότητάς τους.