Παρουσίαση/Προβολή
ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
(ΣΤ05ΥΠ) - Κωνσταντινος Σεραφειμιδης
Περιγραφή Μαθήματος
Το μάθημα προσφέρει μια συστηματική εισαγωγή στις μεθόδους ανάλυσης του οπτικού πολιτισμού και την ιστορική τους εφαρμογή. Η δομή του χωρίζεται σε δύο βασικούς άξονες: τη θεωρητική μεθοδολογία και τη χρονολογική επισκόπηση της καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Στο πρώτο μέρος, εξετάζονται διεξοδικά οι κυριότερες θεωρητικές προσεγγίσεις: από τη βιογραφική μέθοδο (Vasari) και τον φορμαλισμό (Wölfflin, Riegl), έως την εικονολογία (Panofsky) και την κοινωνική ιστορία της τέχνης (Hauser). Παράλληλα, αναλύονται η ψυχολογία της αντίληψης (Gombrich, Freud), οι δομικές και σημειολογικές προσεγγίσεις (Barthes, Saussure), καθώς και σύγχρονες κριτικές θεωρίες, όπως ο φεμινισμός και η μετα-αποικιακή κριτική. Στόχος είναι η εξοικείωση με τα εργαλεία που επιτρέπουν την ερμηνεία του έργου ως μορφή, σύμβολο, κοινωνικό προϊόν και εννοιολογική κατασκευή.
Στο δεύτερο μέρος, οι θεωρητικές αυτές βάσεις εφαρμόζονται στην ιστορική πράξη. Η αναδρομή ξεκινά από την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα και τη βυζαντινή πνευματικότητα, συνεχίζει με την ανάδυση του υποκειμένου στην Αναγέννηση και τις σύνθετες μορφές του Μπαρόκ, και καταλήγει στις μεγάλες ανατροπές του Μοντερνισμού. Η ιστορική μελέτη ολοκληρώνεται στο ορόσημο του 1945, εξετάζοντας πώς οι πρωτοπορίες του 20ού αιώνα (Κυβισμός, Μεταφυσική ζωγραφική, Dada) καθιέρωσαν την αυτονομία του πνευματικού χώρου στην τέχνη.
Ημερομηνία δημιουργίας
Δευτέρα 2 Μαρτίου 2026
-
Περίγραμμα
Εικόνα:
Giorgio Morandi, Metaphysical Still Life with Triangle (1919)
Μαθησιακοί στόχοι
Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να:
- Αναλύουν εικαστικά έργα που ενσωματώνουν θεωρητικές θέσεις για τον χώρο, τη μορφή, τη σωματικότητα και την παραγωγή νοήματος.
- Ερμηνεύουν την ιστορική εξέλιξη της θεωρίας της τέχνης (Αρχαιότητα – Βυζάντιο – Νεωτερικότητα) ως μια διαρκή σειρά απαντήσεων στις τεχνολογικές εξελίξεις, τις θεολογικές αναζητήσεις και τις κοινωνικο-πολιτικές μεταβολές.
- Συγκρίνουν διαφορετικές θεωρητικές προσεγγίσεις (θεολογικές, ανθρωποκεντρικές, εμπειρικές, ιδεολογικές) και να εκτιμούν τις άμεσες αρχιτεκτονικές και χωρικές συνέπειές τους.
- Τεκμηριώνουν τη διασύνδεση μεταξύ οπτικής θεωρίας, αισθητικής φιλοσοφίας και αρχιτεκτονικής πράξης μέσα από τη μελέτη συγκεκριμένων παραδειγμάτων (case studies).
- Εφαρμόζουν θεωρητικές έννοιες (όπως η εικονολογία, η θεατρικότητα, το Υψηλό, η αφαίρεση) στην ανάλυση αρχιτεκτονικών έργων, αναγνωρίζοντας πώς η θεωρητική σκέψη μετουσιώνεται σε κατασκευασμένη μορφή.
- Αξιολογούν κριτικά τους θεσμούς παραγωγής και διακίνησης της εικόνας (Εκκλησία, Κράτος, Αγορά, Μουσείο) και να κατανοούν πώς αυτοί επηρεάζουν τη διαμόρφωση του δομημένου περιβάλλοντος.
- Αντιλαμβάνονται τη θεωρία της τέχνης και της αρχιτεκτονικής ως ένα ενιαίο πεδίο ανάλυσης του κόσμου και ως ένα απαραίτητο εργαλείο κριτικού αναστοχασμού και δημιουργικής απελευθέρωσης.