ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΡΥΘΜΟΛΟΓΙΑ IV | ΕΑΡΙΝΟ 2021-2022 | Κατερίνα Ριτζούλη
(422310) - Αικατερινη Ριτζουλη
Η διδασκαλία του μαθήματος διεξάγεται με μεικτό σύστημα και περιλαμβάνει διαλέξεις, ομαδική εργασία και ατομική άσκηση. Οι διαλέξεις αφορούν τη θεωρητική προσέγγιση του περιεχομένου του μαθήματος και η ομαδική εργασία την πρακτική άσκηση των φοιτητών σε θέματα τεκμηρίωσης - ανάλυσης, αρχιτεκτονικής σύνθεσης, την εφαρμογή των εξειδικευμένων θεωρητικών γνώσεων του μαθήματος και την εμβάθυνση σε επιμέρους θέματα. Επιπλέον, στο πλαίσιο της εισαγωγής στο μάθημα, ζητείται η εκπόνηση μικρών θεωρητικών εργασιών σε επιμέρους θέματα και έννοιες που θα απασχολήσουν τα επόμενα μαθήματα. Πραγματοποιούνται διαλέξεις σε εβδομαδιαία βάση από τους διδάσκοντες και προσκεκλημένους ομιλητές, εξειδικευμένους στη συγκεκριμένη θεματική ενότητα. Αντικείμενο του μαθήματος είναι ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός παρεμβάσεων στο κτηριακό απόθεμα του μεταλλευτικού συγκροτήματος Λιμεναρίων Θάσου, με σκοπό την προστασία, ανάδειξη, επανένταξη και αξιοποίησή του. Το μεταλλευτικό συγκρότημα Λιμεναρίων Θάσου αποτελεί ένα σημαντικό μνημείο της βιομηχανικής κληρονομίας, η ιστορική και η επιστημονική αξία του οποίου επιβεβαιώνεται με πολλαπλές θεσμικές κηρύξεις του ΥΠ.ΠΟ.Τ. και ψηφίσματα φορέων στην Ελλάδα για τη βιομηχανική κληρονομία (TICCIH- ICOMOS). Δυστυχώς, το συγκρότημα βρίσκεται σήμερα σε εγκατάλειψη και χρήζει άμεσης προστασίας. Μαζί με το βιβλιογραφικό υλικό θα δοθούν τα σχεδιαστικά υπόβαθρα του προς μελέτη χώρου, προκειμένου οι φοιτητές να εστιάσουν στις προκλήσεις του εξειδικευμένου αρχιτεκτονικού σχεδιασμού του θέματος και στις ειδικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν τις επεμβάσεις σε ιστορικά σύνολα και ιστορικούς τόπους. Μέσα από το διάλογο παλιού – καινούργιου, οι προτεινόμενες αρχιτεκτονικές επεμβάσεις θα έχουν σκοπό την μορφολογική επανασύνδεση των στοιχείων του περιβάλλοντος χώρου με τα υφιστάμενα κελύφη και τη δυνατότητα δημιουργικής συνύπαρξης τόσο με την νέα χρήση, όσο και την υφιστάμενη κατασκευή. Ο σχεδιασμός, ως σύγχρονη επέμβαση, οφείλει να εκφράζει την εποχή στην οποία δημιουργείται, αξιοποιώντας τις σύγχρονες τεχνολογίες και τα υλικά. Επιπλέον, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην έννοια του συνόλου, που χαρακτηρίζει το συγκρότημα, αλλά και στην αξιολόγηση καθενός κτίσματος χωριστά, η οποία και θα κατευθύνει τον βαθμό και τον τρόπο παρέμβασης σε αυτά. Ενδεικτικές παραπομπές σε ειδικές παραμέτρους (Χάρτες, Συμβάσεις) που θα πρέπει να λαμβάνονται υπ’ όψη κατά την ομαδική εργασία: - Χάρτα της Βενετίας (1964), η οποία αποτελεί το βασικό κείμενο για την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, απορρίπτει την κιβδηλεία στην παραγωγή των αρχιτεκτονικών μορφών και καταδικάζει κάθε απομίμηση μορφών και ιστορικών ανακατασκευών - Διακήρυξη του Άμστερνταμ (1975), η οποία αναφέρεται στην «ολοκληρωμένη» προστασία και τη διεύρυνση της έννοιας του μνημείου - Σύμβαση για την Παγκόσμια Κληρονομιά (Σύμβαση του Παρισιού), ν. 1126/1981, η οποία προτρέπει να διαφυλαχθεί η αυθεντικότητα και η ακεραιότητα της πολιτιστικής κληρονομιάς - Σύμβαση Προστασίας της Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς της Ευρώπης (1985, «Σύμβαση Γρανάδας» ), του Ελληνικού Κράτους (ν. 2039/1992, άρθρα 15, 17), η οποία αναφέρεται στην ανάγκη διατήρησης των ιστορικών μορφών, με την έννοια της δυναμικής οντότητας, που θα πρέπει να εξελίσσεται και όχι να αναπαράγεται διαμέσου της μίμησης, εν ονόματι της «οπτικής συμβατότητας», ή συνήθειας ή μνήμης. - Χάρτα του ICOMOS για την Προστασία των Ιστορικών Πόλεων (Ουάσιγκτον 1987), η οποία, σχετικά µε το ζήτημα της ένταξης νέων κατασκευών, αναφέρει: (άρθρο 10) Σε περίπτωση που θα ήταν αναγκαίο να πραγματοποιηθούν μετατροπές ακινήτων ή να κατασκευαστούν νέα, κάθε προσθήκη θα πρέπει να σέβεται τη υφισταμένη οργάνωση του χώρου, ιδιαίτερα τον αστικό ιστό και την κλίμακά του, όπως το επιβάλλουν η ποιότητα και η αξία του συνόλου των υφιστάμενων κατασκευών. Η εισαγωγή στοιχείων σύγχρονου χαρακτήρα, µε τη φροντίδα να µην βλάψουν την αρμονία του συνόλου, μπορεί να συμβάλει στον εμπλουτισμό του. Ενδεικτικά θέματα διαλέξεων: - Εισαγωγή στο αντικείμενο του μαθήματος. Παρουσίαση της περιοχής μελέτης και των ιστορικών στοιχείων. - Διεθνείς Χάρτες για την προστασία της πολιτιστική κληρονομιάς, με έμφαση στη Βιομηχανική Κληρονομιά (Χάρτης του Nizny Tagil). - Μορφές διαχείρισης – παρέμβασης ιστορικών κτιρίων μέσα από έργα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό – Εισαγωγή στις βασικές έννοιες αποκατάστασης. - Παραδείγματα αποκατάστασης & επανάχρησης ιστορικών κτιρίων στο εξωτερικό. - Ιστορική αναδρομή στα προβιομηχανικά και βιομηχανικά κτίρια της ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης . - Παραδείγματα αποκατάστασης & επανάχρησης μεταλλευτικών συγκροτημάτων ανά τον κόσμο.
Δευτέρα 21 Φεβρουαρίου 2022
